Ervaringen Minor Wereldoorlogen 2026 (5)

Op dit moment zie ik de wereldoorlogen nog steeds als extreem gewelddadige conflicten, maar mijn beeld daarvan is tijdens de minor sterk veranderd. Bij de start van de minor had ik al het idee dat er meer nuance in deze geschiedenis moest zitten dan ik tot dan toe had geleerd. Inmiddels kan ik dat alleen maar bevestigen. Mijn beeld is niet zozeer vervangen, maar vooral vergroot.

Waar ik eerder vooral keek naar de grote lijnen van de geschiedenis, zoals de landen, legers, politieke keuzes en bekende gebeurtenissen, kijk ik nu veel meer naar de mensen achter deze verhalen. Door de bezoeken aan verschillende locaties heb ik gemerkt dat geschiedenis veel meer bestaat uit individuele ervaringen dan ik vooraf besefte. Achter iedere gebeurtenis zitten mensen met hun eigen keuzes, omstandigheden, overtuigingen en verhalen. Dit heeft geholpen om juist het grotere plaatje van de wereldoorlogen te begrijpen. Daarnaast merk ik dat ik anders ben gaan kijken naar daders, omdat ik meer ben gaan nadenken over hoe mensen tot bepaalde keuzes komen. Ik ben nieuwsgieriger geworden naar de mechanismen achter geweld, macht, groepsdruk en overtuigingen. Dat helpt heel erg om een completer beeld van de geschiedenis te krijgen. 

Ook ben ik kritischer geworden op het idee dat de wereldoorlogen simpelweg lessen uit het verleden zijn waar we van leren. Aan het begin van de minor dacht ik daar vrij vanzelfsprekend over. Nu vraag ik mij vaker af of mensen die lessen daadwerkelijk leren of dat conflicten steeds opnieuw ontstaan omdat ze voortkomen uit menselijke eigenschappen die van alle tijden zijn. Mensen doen maar namelijk wat én het is altijd mensenwerk. Daardoor zie ik de wereldoorlogen minder als uitzonderlijke gebeurtenissen uit een afgesloten verleden en meer als gebeurtenissen die iets laten zien over menselijk gedrag in bredere zin. Want het zou iedereen kunnen overkomen en wij mensen zijn beste gruwelijke wezens. 

Ik denk dat mijn verwachtingen en leerwensen grotendeels zijn uitgekomen en op sommige punten zelfs zijn overstegen. Wanneer ik mijn startdocument teruglees, valt mij op dat ik mezelf best grote leerdoelen had gesteld. Ik wilde niet alleen meer leren over geschiedenis, maar ook nadenken over mijn eigen positie binnen de samenleving en de rol die ik daarin kan spelen. Aan het begin van de minor wist ik nog niet goed wat ik daarvan moest verwachten. Inmiddels heb ik het gevoel dat ik daar wel degelijk stappen in heb gezet.

Ik ben tijdens deze minor steeds meer gaan nadenken over mijn rol als iemand die deelneemt aan een samenleving, nieuws consumeert en probeert grip te krijgen op de verhalen die er afspelen in de wereld. Tegelijkertijd ben ik ook bewuster gaan nadenken over mijn rol als journalist. Juist die combinatie van geschiedenis, actualiteit en beeldvorming heeft ervoor gezorgd dat ik vaker stilsta bij de manier waarop verhalen worden verteld en ontvangen. Ook mijn leerwens rondom de rol van media in historische verhalen is meer dan uitgekomen. Ik ben veel kritischer gaan kijken naar de manier waarop media berichten over de wereldoorlogen en andere historische onderwerpen. Daarbij ben ik mij steeds vaker gaan afvragen welke keuzes worden gemaakt, welke perspectieven zichtbaar zijn en welke informatie juist ontbreekt. Daardoor kijk ik niet alleen anders naar bestaande berichtgeving, maar denk ik ook vaker na over hoe ik zelf verhalen zou vertellen.

Tegelijkertijd heb ik geleerd dat daar geen eenvoudig of eenduidig antwoord op bestaat. Juist dat besef zie ik als een belangrijk resultaat van deze minor. Ik kijk niet alleen kritischer naar historische verhalen, maar ook naar mijn eigen rol in het vertellen ervan.

Als mens heb ik vooral confronterende dingen geleerd over de mensheid en daarmee ook over mezelf en de mensen om mij heen. Ik ben meer gaan beseffen dat daders vaak geen uitzonderlijke monsters of psychopaten zijn. Vaak zijn het mensen die binnen bepaalde omstandigheden, systemen, groepsdruk of overtuigingen tot gruwelijke handelingen komen. Dat vind ik een belangrijk en ongemakkelijk besef. Het laat zien dat mensen tot veel meer in staat zijn dan we vaak van onszelf willen denken. Ik denk het en belangrijk besef is om erachter te komen dat we in staat zijn tot die dingen, zoals dat wij inderdaad van aard allemaal racisten zijn, want dan kun je ervoor zorgen en bewust worden hoe je er naar gedraagt en hoe je daarmee om moet gaan door een manier van accepteren dat het zo is. Vanuit die positie kun je ervoor zorgen dat je voor een volledige acceptatie gaat.

Ik heb ook geleerd dat gedrag sterk wordt beïnvloed door sociale mechanismen. Groepsdruk, angst, propaganda, gewenning en gehoorzaamheid kunnen ervoor zorgen dat mensen dingen doen die van buitenaf onbegrijpelijk lijken. Maar ook vooral dat sociale mechanismen beïnvloeden hoe iemand denkt en handelt vanuit eigen trauma’s etc. Voor veel mensen was geweld binnen die systemen niet altijd iets uitzonderlijks, maar onderdeel van hun dagelijkse werkelijkheid of zelfs hun werk. Dat maakt mijn beeld van daderschap veel complexer dan voor de minor. 

Als professional heb ik geleerd dat ik als journalist beter moet kijken naar de mechanismen achter gebeurtenissen. Een verhaal gaat niet alleen over wat er is gebeurd, maar ook over waarom mensen handelen zoals ze handelen en welke omstandigheden dat mogelijk maken. Ik denk dat ik daardoor kritischer ben geworden op simpele verhalen over goed en fout. In mijn toekomstige werk wil ik meer aandacht hebben voor context, perspectief en de menselijke kant achter grote gebeurtenissen. Daarnaast ben ik veel bewuster gaan nadenken over de rol van media bij het vertellen van historische verhalen. In mijn startdocument schreef ik al dat ik benieuwd was naar die invloed. Tijdens de minor ben ik daar veel kritischer naar gaan kijken. Ik merk dat berichtgeving over de wereldoorlogen vaak versimpeld wordt tot bekende verhalen, vaste beelden en duidelijke tegenstellingen. Daarbij verdwijnen nuance, context en minder bekende perspectieven soms naar de achtergrond. Juist daardoor ben ik vaker gaan nadenken over hoe historische verhalen worden opgebouwd en welke keuzes daarin worden gemaakt. Als journalist heeft dat mij bewuster gemaakt van mijn eigen verantwoordelijkheid. Ik stel mezelf steeds vaker de vraag welke verhalen worden verteld, welke verhalen ontbreken en hoe ik zelf kan bijdragen aan een completer beeld van de werkelijkheid.

Ik wilde meer leren over geschiedenis, maar ook over mezelf. Terugkijkend denk ik dat beide doelen zijn bereikt. Ik heb veel kennis opgedaan over de wereldoorlogen, maar misschien nog belangrijker is dat ik anders ben gaan kijken naar de mensen binnen deze geschiedenis en naar de mechanismen die menselijk gedrag beïnvloeden.

Daarnaast wilde ik nadenken over mijn eigen positie binnen de samenleving en de rol die geschiedenis daarin speelt. Tijdens de minor ben ik mij bewuster geworden van hoe ik zelf naar conflicten, nieuws en historische gebeurtenissen kijk. Ik ben meer gaan nadenken over de manier waarop mensen tot bepaalde keuzes komen en welke invloed omstandigheden, groepsdruk en sociale processen daarop hebben. Ook mijn leerdoel rondom media komt sterk terug in wat ik heb geleerd. In mijn startdocument schreef ik dat ik benieuwd was naar de rol van media bij het vertellen van historische verhalen. Tijdens de minor ben ik veel kritischer gaan kijken naar de keuzes die media maken en naar de manier waarop geschiedenis wordt verteld. Daardoor denk ik ook bewuster na over mijn eigen rol als journalist en ‘verhalenverteller’.

Ik heb altijd al een passie voor de geschiedenis gehad, maar dat is door deze minor alleen maar toegenomen. Nu ik mijn kennis en mijn denken echt heb vergroot, wil ik kijken of ik dit kan combineren met de journalistiek, want daar ligt echt mijn passie en mijn hart.

Het lijkt mij sowieso tof en goed om nieuwe locaties te blijven bezoeken, te zien wat er is gebeurd op die locatie en wat het verhaal erachter is. Daarnaast wil ik eigenlijk ook meer in gesprek gaan met mensen die er vanaf weten. Het mooie aan de journalistiek is dat je die verhalen misschien wel een groter podium kan geven. Al gaat het alleen al om de soms pijnlijke waarheid onder de aandacht te brengen. Tijdens de bijeenkomsten werd ook duidelijk dat de media dat niet wil belichten en dat het daardoor niet aan bod komt. Waarom zou ik daar niet iets van verandering in brengen? Het voelt heel zonde als ik met al deze informatie die ik nu heb vergaard niets ga doen binnen de journalistiek.

Ook lijkt het me interessant om gesprekken aan te gaan met mensen die wat ruimer denken en dus een keer een andere invalshoek belichten. Ik ben me er zeker van bewust dat dat gevoelig terrein is waar ik mij op bevind. De verhalen van W over hoe snel je al een antisemiet wordt genoemd, laten de gevoeligheid van die verhalen goed zien. Uiteindelijk wil ik ernaar streven om een objectieve, onafhankelijke journalist te zijn. Dan moeten er soms ook risico’s genomen worden als het gaat om die verhalen aan bod te brengen.

Als doelgroep denk ik nog steeds dat juist een jongere doelgroep belangrijk is. Zeker omdat je die nu aan het verliezen bent door alle onwaarheden op sociale media.

Tot slot denk ik dat het portfolio een ontzettend goede basis is om ook op te kunnen terugvallen, en ik ben ontzettend blij dat we zulk goed materiaal hebben meegekregen van W waarin nog zoveel theorie en inhoud staat.

Ik ben al bezig met nadenken over hoe ik de verhalen en inzichten die ik tijdens deze minor heb opgedaan een groter podium kan geven. Op dit moment ben ik voor mijzelf aan het inventariseren welke verhalen mij het meest zijn bijgebleven. Waar zit voor mij de kern? Welke verhalen worden volgens mij onvoldoende verteld? En welke onderwerpen lenen zich voor een grotere journalistieke productie?

Daarnaast ben ik al voorzichtig bezig met het ontwikkelen van ideeën voor een podcastreeks. Audio blijft voor mij een van de mooiste manieren om verhalen te vertellen. Tijdens de minor merkte ik hoe leuk ik het vind om met elkaar de diepte in te gaan. Tegelijkertijd ben ik ervan overtuigd dat dit naar een nog hoger niveau getild kan worden. Ik wil er meer onderzoek en verdieping in hebben met inhoudelijk sterke bronnen. Gelukkig heb ik binnen de journalistiek ook mensen om mij heen met wie ik hierover kan sparren. Zowel binnen mijn opleiding als daarbuiten ken ik mensen die enthousiast worden van dit soort onderwerpen. Ik wil die gesprekken blijven voeren, ideeën blijven delen en kijken of daar nieuwe samenwerkingen of producties uit kunnen ontstaan.

Het voelt voor mij in ieder geval zonde om alle kennis, verhalen en inzichten die ik tijdens deze minor heb opgedaan niet verder te gebruiken. Wat ik hier heb geleerd verdient wat mij betreft, in ieder geval voor een deel, een groter podium.

J P

Ervaringen Minor Wereldoorlogen 2026 (4)

Deze minor is voor mij meer dan een zelfreflectie en een samenvatting van bloederige veldslagen, ethiek, empathie, kameraadschap en geschiedenis. Voor mij is het de uitwerking van een lang gekoesterde therapie in de persoonlijke zoektocht van de essentie tussen goed en fout. Een zoektocht naar willen en moeten, naar keuzes maken, ervaren en relativeren. Het is een therapie, indien succesvol, ervoor zorgt dat de demonen in mijn hoofd heel diep verstopt blijven zitten voor zo lang ik leef.

Ik moet zeggen dat de minor voor mij een emotionele zoektocht is geweest. Ik heb vaak tot laat wakker gelegen, nadenkend over wat ik tijdens de colleges had gehoord. Ik reflecteerde op de theorie en verbond deze met mijn eigen ervaringen. Het voelde alsof ik de afgelopen maanden bezig was met een puzzel van mijn eigen levensloop. Dat was niet altijd makkelijk, maar uiteindelijk voelde het ook als een vorm van verlichting.

Ik merk dat ik ben veranderd. Hoe vreemd dat misschien ook klinkt: ik lijk meer te genieten van het heden. De demonen verdwijnen niet zomaar; daarvoor heb ik te veel meegemaakt. Maar ik heb, bewust en onbewust, wel handvatten gekregen om ze beter te bedwingen.

Daarnaast zijn er natuurlijk de nauwelijks te bevatten feiten en verrassingen die de geschiedenis met zich meebrengt. Denk aan het optreden van het Nederlands verzet en koningshuis, de invloed van de Joodse lobby in Amerika, de bemoeienis met Europa en de manier waarop feiten door de Duitse overheid worden gemanipuleerd of verdoezeld. Ook het kapitalisme en politieke belangen kwamen nadrukkelijk naar voren, soms lijnrecht tegenover de morele redenen die werden aangevoerd om een natie aan te vallen.

Wat mij vooral verraste, is dat er onderscheid werd gemaakt tussen de zogenoemde ‘slimme nazi’ en de uitvoerende nazi. De uitvoerders werden zichtbaar verantwoordelijk gehouden, terwijl de zonden van sommige hooggeplaatste of bruikbare nazi’s werden vergeten, of werden bedekt met de mantel van het kapitalisme. Dat wringt, omdat het laat zien dat waarheid, schuld en verantwoordelijkheid niet altijd eerlijk worden verdeeld. Ze lijken soms afhankelijk te zijn van macht, politiek belang en bruikbaarheid.

Ook zijn veel daders onbestraft gebleven. Zoals ik al eerder in mijn gedicht heb aangegeven, denk ik dat zij gekweld zijn door de gezichten die dag na dag, jaar na jaar terugkeerden in hun dromen. Tegelijkertijd maakte het ook uit waar je wieg stond. Groepsdruk, maatschappelijke druk en de omstandigheden van die tijd konden mensen veranderen in monsters. Monsters die uiteindelijk een herkenbaar en eeuwig graf hebben gekregen, terwijl veel slachtoffers letterlijk in de lucht zijn verdwenen.

Die oneerlijkheid kennen we nog steeds. Open de kranten en je wordt ermee geconfronteerd. Juist daarom is het voor mij belangrijk om scheurtjes in de samenleving tijdig te herkennen en oog te blijven houden voor elkaar.

Ik wil de dialoog aangaan en geweld zo lang mogelijk uitstellen. Ik ben een dienaar van de wet: wetten die door mensen zijn gemaakt, namens het volk en mogelijk gemaakt door de democratie. Daar kan ik goed mee uit de voeten, maar niet iedereen. Perspectief is leidend voor de opvatting van de medemens, daar ga ik vanaf nu nog meer rekening mee houden.

Mijn beeld van de wereldoorlogen is veranderd en verdiept. Aan het begin van de minor gaf ik al aan dat mijn beeld vooral westers georiënteerd was en dat ik mij afvroeg wat waarheid eigenlijk is. Door mijn eigen ervaringen met missies wist ik al dat de werkelijkheid vaak ingewikkelder is dan het verhaal dat later wordt verteld. Dat gevoel is tijdens de minor sterker geworden, maar ook beter onderbouwd.

Het is moeilijk om mijn huidige beeld in één woord samen te vatten, maar het woord “ingewikkeld” komt voor mij het dichtst in de buurt. Letterlijk zelfs: alles wat met de wereldoorlogen te maken heeft, is “in-gewikkeld” geraakt in meningen, politieke belangen, tegenstrijdigheden, getuigenissen, feiten, fictie en persoonlijke belangen. Wij, hier en nu, hebben de verantwoordelijkheid om die wikkels eraf te halen. Door verhalen, bronnen en inzichten van anderen serieus te onderzoeken, kunnen we ons verder “ont-wikkelen” richting de waarheid.

Die waarheid is vaak lastig te verdragen, laat staan volledig te accepteren of te presenteren. Toch is dat precies waarom het belangrijk is om feiten centraal te blijven stellen. Waar ik vier maanden geleden nog vooral losse beelden, aannames en fragmenten had, weet ik nu beter onderscheid te maken tussen feit en fictie. Mijn beeld van de wereldoorlogen is daardoor niet simpeler geworden, maar wel eerlijker, scherper en beter onderbouwd.

Aan mijn verwachtingen en leerwensen is in grote mate voldaan. Ik hoopte dat de minor met behulp van feiten en ooggetuigenverhalen helderheid zou bieden over het verloop van de oorlogen. Die helderheid heb ik gekregen, maar niet op de simpele manier die ik vooraf misschien verwachtte. Ik heb geen afgerond antwoord gekregen waarin alles netjes goed of fout is. Ik heb juist geleerd dat de werkelijkheid complexer is dan dat.

Ik wilde ook kijken door de ogen van de bezetter en van de dienstplichtige militair, voor wie door anderen een kant werd gekozen. Dat is voor mij een belangrijk onderdeel van de minor geworden. Ik ben meer gaan nadenken over de positie van de gewone mens binnen grote systemen. Niet om daders vrij te pleiten, maar om te begrijpen hoe mensen onder invloed van tijd, plaats, context, propaganda en groepsdruk tot bepaald gedrag kunnen komen.

Ook hoopte ik dichter bij de waarheid te komen over de oorzaken van huidige geopolitieke spanningen. Dat is deels gelukt, maar vooral doordat ik ben gaan begrijpen dat “de waarheid” vaak onder druk staat. Feiten kunnen worden gepresenteerd, verdraaid, verzwegen of verdoezeld. Juist daarom vind ik het belangrijk om bronnen kritisch te benaderen en meerdere perspectieven mee te nemen.

Mijn persoonlijke leerwens was misschien nog wel het belangrijkst: ik hoopte handvatten te krijgen om tegenstrijdigheden tussen mijn oren beter te begrijpen en te accepteren. Daar heeft de minor veel in betekend. Ik heb theorie kunnen verbinden aan mijn eigen ervaringen, mijn werk, mijn verleden en mijn positie als mens.

Inhoudelijk heb ik geleerd dat de wereldoorlogen veel meer zijn dan militaire conflicten. Ze gaan over macht, ideologie, economie, propaganda, groepsdruk, gehoorzaamheid, uitsluiting en menselijk gedrag maar vooral politiek. Ik heb geleerd hoe de Eerste Wereldoorlog niet alleen een op zichzelf staande oorlog was, maar ook de basis legde voor latere spanningen in Europa. De gevolgen van die oorlog werkten door in de opkomst van het nazisme en uiteindelijk in de Tweede Wereldoorlog.

Ik heb ook geleerd hoe systematisch het nazistische geweld was georganiseerd. De Holocaust was geen plotselinge uitbarsting van geweld, maar een proces waarin mensen stap voor stap werden uitgesloten, ontmenselijkt en vernietigd. De bezoeken aan locaties zoals Bergen-Belsen, Dora Mittelbau, Bernburg, Ravensbrück en Wewelsburg hebben dit concreet gemaakt. Op papier kun je veel lezen, maar op locatie voel je beter wat een dergelijk systeem met mensen kan doen.

Daarnaast heb ik geleerd dat daderschap, omstanders en slachtoffers niet altijd eenvoudig te plaatsen zijn. Daders waren niet altijd herkenbare monsters. Vaak waren het gewone mensen die binnen een bepaalde context keuzes maakten of juist geen keuzes meer leken te maken. Dat inzicht vind ik confronterend, omdat het laat zien dat menselijk gedrag kwetsbaar is voor groepsdruk, gehoorzaamheid en maatschappelijke omstandigheden.

Over mezelf heb ik geleerd dat deze minor veel dieper binnenkwam dan ik vooraf had verwacht.  Ik wilde de tegenstrijdigheden in mijn hoofd beter leren begrijpen. Tijdens de minor merkte ik dat ik colleges, gesprekken en bezoeken vaak koppelde aan mijn eigen ervaringen met leger, uitzendingen, geweld, waarheid en verantwoordelijkheid. Daardoor voelde de minor soms als een emotionele zoektocht.

Ik heb geleerd dat mijn eigen ervaringen mij helpen om bepaalde onderwerpen te begrijpen, maar dat ze mij soms ook gevoelig maken voor thema’s als macht, oorlog, onrecht en manipulatie. Tegelijkertijd heb ik gemerkt dat ik deze ervaringen kan inzetten in gesprekken met anderen. Binnen de groep werd ik soms een soort vraagbaak als het ging over militaire ervaringen, uitzendingen of oorlogssituaties. Dat heeft mij laten zien dat mijn ervaringen waardevol kunnen zijn, zolang ik ze blijf verbinden aan reflectie en niet alleen aan overtuiging.

Ook heb ik geleerd dat ik meer in het heden ben gaan staan. Dat klinkt misschien groot, maar ik merk dat ik anders kijk naar mijn eigen leven. De demonen verdwijnen niet, daarvoor heb ik te veel meegemaakt, maar ik heb wel handvatten gekregen om ze beter te bedwingen.

Over anderen heb ik geleerd dat mensen veel gelaagder zijn dan je aan de buitenkant ziet. In de minor-klas zag ik verschillende achtergronden, leeftijden, ervaringen en levensfasen. In het begin zocht iedereen zijn plek, maar na verloop van tijd ontstonden subgroepen, vertrouwen en verbondenheid. Tijdens de studieweek werd zichtbaar hoe een groep naar elkaar toe kan groeien door gezamenlijke ervaringen.

Tegelijkertijd heb ik geleerd hoe krachtig groepsprocessen zijn. Groepsdruk hoeft niet altijd hard of zichtbaar te zijn. Soms zit het in kleine momenten, in verwachtingen of in de behoefte om mee te doen. Dat heb ik binnen onze groep op een kleine en onschuldige manier gezien, maar het helpt wel om beter te begrijpen hoe groepsgedrag in grotere historische contexten kan werken. Daarnaast is het belangrijk om de dialoog niet te vermijden, perceptie van de ander is nodig om zijn of haar gevoelens te begrijpen. In het begin voelde het als losse puzzelstukjes, nu zie ik meer verbanden. Niet de hele puzzel is opgelost, maar het beeld is veel duidelijker geworden.

Het effect van de minor is dat ik bewuster ben geworden van mijn eigen positie als mens, burger en in mijn dagelijkse werk. Ik kijk kritischer naar waarheid, macht, groepsdruk en uitsluiting. Ik ben mij er meer van bewust dat destructieve processen klein kunnen beginnen: met taal, grappen, wegkijken, meebewegen of zwijgen.

Voor mijn toekomstig handelen betekent dit dat ik sneller een stap naar voren wil doen wanneer ik merk dat er een grens wordt overschreden. Dat kan op het werk zijn, thuis, bij vrienden of in mijn sociale omgeving. Ik wil niet meelachen met opmerkingen die niet kunnen. Ik wil het gesprek aangaan, juist voordat iets escaleert. Voor mij begint actief burgerschap niet pas bij grote maatschappelijke thema’s, maar in mijn eigen cirkel van invloed.

Ook wil ik mijn professionele handelen blijven verbinden aan dialoog. Geweld kan soms noodzakelijk zijn binnen een 'uniformberoep', maar het moet niet het vertrekpunt zijn. Ik wil blijven zoeken naar manieren om te praten, te luisteren en te de-escaleren. De minor heeft mij laten zien hoe belangrijk het is om mensen niet te snel te reduceren tot een groep, label of vijandbeeld.

Daarnaast heeft de minor mijn belangstelling voor geschiedenis, democratie en Europese samenwerking vergroot. Europa is niet vanzelfsprekend. De relatieve vrede die wij kennen, is bijzonder en kwetsbaar. Juist daarom wil ik kritischer blijven kijken naar ontwikkelingen in de samenleving en naar de manier waarop democratische waarden onder druk kunnen komen te staan.

Ik wil mijn ideeën concreet realiseren door mijn handelen klein en dichtbij te beginnen. In mijn eigen werkomgeving wil ik actiever reageren op opmerkingen of gedrag die bijdragen aan uitsluiting, discriminatie of ontmenselijking. Dat hoeft niet altijd zwaar of confronterend te zijn. Soms begint het met een vraag stellen, niet meelachen of benoemen dat iets niet klopt.

Daarnaast wil ik me in mijn werk bewust blijven inzetten op dialoog en de-escalatie. Ik wil proberen eerst te begrijpen wat er achter gedrag zit, voordat ik alleen naar het gedrag zelf kijk. Dat betekent luisteren, doorvragen en mensen serieus nemen, ook wanneer ik het niet met hen eens ben.

Ook wil ik mijn opgedane kennis blijven gebruiken in gesprekken met collega’s, vrienden en familie. Niet door te beleren, maar door voorbeelden te delen en vragen te stellen. Herinneringseducatie stopt voor mij niet na deze minor. Het wordt pas waardevol als ik het meeneem in mijn dagelijks handelen.

Tot slot wil ik blijven reflecteren. Ik wil die ontwikkeling vasthouden door kritisch te blijven lezen, gesprekken aan te gaan en mijn eigen oordeel steeds te blijven toetsen. De belangrijkste stap is voor mij dat ik niet zwijg wanneer ik iets zie of hoor dat niet klopt. Ik doe een stap naar voren, ik lach niet mee, ik maak een keuze en ik start de dialoog. Want je hoeft niet altijd begrip voor de ander te hebben maar het is wel fijn als je andermans perspectief begrijpt.

S B

Ervaringen Minor Wereldoorlogen 2026 (3)

Mijn verwachtingen en leerwensen zijn in grote mate uitgekomen. Ik wilde mijn bestaande kennis en beelden loslaten om met een open blik deze minor in te gaan. Achteraf merk ik dat dit ook echt gebeurd is. Ik ben kritischer gaan kijken naar mijn eigen aannames en naar de manier waarop geschiedenis wordt verteld en herinnerd.

Ik verwachtte vooraf dat de minor emotioneel zou kunnen zijn en dat is ook uitgekomen. Vooral de bezoeken aan concentratiekampen, de verhalen van gastsprekers en de confrontatie met persoonlijke verhalen maakten veel indruk. Daarnaast heb ik geleerd dat geschiedenis niet alleen draait om feitenkennis, maar ook om reflectie op menselijk gedrag en verantwoordelijkheid.

Ook mijn wens om meer te leren over daderschap, groepsprocessen en de menselijke kant van oorlog is vervuld. De minor heeft mij inhoudelijk veel kennis gebracht, maar vooral ook bewustwording over hoe kwetsbaar mensen en samenlevingen kunnen zijn onder bepaalde omstandigheden.

Ik heb geleerd dat oorlog en geweld niet ontstaan vanuit één gebeurtenis, maar vaak vanuit een combinatie van ideologie, groepsdruk, angst, propaganda en uitsluiting. Daarnaast heb ik geleerd dat mensen onder bepaalde omstandigheden tot extreme dingen in staat kunnen zijn, zowel positief als negatief.

Over mijzelf heb ik geleerd dat ik gebeurtenissen vaak vanuit structuur, logica en feiten benader, maar dat emoties en persoonlijke verhalen soms veel meer impact hebben dan cijfers of historische data. Ik merkte dat bepaalde locaties en verhalen mij meer raakten dan ik vooraf had verwacht.

Ook heb ik geleerd dat mensen geschiedenis op verschillende manieren beleven en interpreteren. Binnen de groep zag ik dat iedereen anders reageerde op locaties, verhalen en confrontaties. Dat maakte mij bewuster van verschillen in perspectief en verwerking.

Als mens heeft deze minor mij bewuster gemaakt van het belang van empathie, kritisch denken en het durven bevragen van groepsgedrag. Ik heb geleerd dat uitsluiting vaak klein begint en dat zwijgen of wegkijken ook gevolgen heeft. Daarnaast heeft de minor mij laten beseffen hoe belangrijk vrijheid en democratische waarden zijn.

Ik ben mij ook bewuster geworden van mijn eigen verantwoordelijkheid binnen groepen en organisaties. Juist in groepsprocessen is het belangrijk om kritisch te blijven nadenken en niet automatisch mee te gaan met de meerderheid.

Als professional neem ik mee dat menselijk gedrag sterk beïnvloed wordt door cultuur, leiderschap, groepsdruk en sociale veiligheid. In mijn werk zie ik hoe belangrijk samenwerking, communicatie en bewustzijn van menselijk gedrag zijn binnen complexe organisaties en veiligheidsvraagstukken. Deze minor heeft mij bewuster gemaakt van hoe groepsdynamiek, beeldvorming en verantwoordelijkheid invloed kunnen hebben op besluitvorming en samenwerking.

De minor heeft mij geleerd om kritischer te kijken naar processen binnen groepen en organisaties. Daarnaast neem ik mee dat reflectie en het bespreekbaar maken van gedrag essentieel zijn binnen een professionele omgeving. Ook heeft deze minor mijn bewustzijn vergroot over het belang van maatschappelijke verantwoordelijkheid, integriteit en actief burgerschap.

Tijdens de minor heb ik geleerd om niet alleen naar historische feiten te kijken, maar vooral naar menselijk gedrag, groepsprocessen en morele keuzes. Ook heb ik ervaren dat locaties en persoonlijke verhalen veel meer impact hebben dan theoretische kennis alleen. Daarmee zijn mijn leerdoelen niet alleen behaald, maar ook verdiept.

Daarnaast wilde ik begrijpen hoe oorlog en conflict kunnen ontstaan en welke rol mensen daarin spelen. Door deze minor begrijp ik nu beter hoe gewone mensen onderdeel kunnen worden van systemen van uitsluiting en geweld, maar ook hoe belangrijk individuele verantwoordelijkheid daarin blijft.

De minor heeft ervoor gezorgd dat ik kritischer kijk naar menselijk gedrag, groepsvorming en maatschappelijke ontwikkelingen. Ik merk dat ik bewuster ben geworden van hoe snel uitsluiting, polarisatie en stereotypering kunnen ontstaan wanneer mensen stoppen met kritisch nadenken of zich volledig aanpassen aan een groep.

Voor mijn toekomstig handelen neem ik mee dat ik binnen mijn werk en privéomgeving bewuster wil bijdragen aan open communicatie, sociale veiligheid en het bespreekbaar maken van gedrag. Daarnaast wil ik alert blijven op situaties waarin mensen buitengesloten worden of waarin groepsdruk een negatieve invloed heeft.

Ook heeft deze minor mijn interesse verder versterkt in herinneringseducatie, groepsdynamiek en menselijk gedrag binnen organisaties. Ik wil mij in de toekomst blijven verdiepen in deze thema’s, omdat ik geloof dat kennis van het verleden helpt om signalen in het heden eerder te herkennen.

Ook wil ik deze inzichten concreet toepassen door binnen mijn werk actief het gesprek aan te gaan over sociale veiligheid, groepscultuur en verantwoordelijkheid. Daarbij wil ik niet alleen kijken naar procedures en regels, maar juist ook naar gedrag, communicatie en de manier waarop mensen met elkaar omgaan.

Daarnaast wil ik kritisch blijven reflecteren op mijn eigen handelen en open blijven staan voor andere perspectieven. Ook wil ik mij blijven verdiepen in geschiedenis, groepsdynamiek en menselijk gedrag door middel van literatuur, documentaires en bezoeken aan herinneringslocaties.

Verder wil ik de inzichten uit deze minor meenemen in mijn professionele ontwikkeling binnen het veiligheidsdomein. Als toekomstig bachelor Integrale Veiligheidskunde wil ik kritisch blijven kijken naar groepsprocessen, maatschappelijke ontwikkelingen en de invloed van menselijk gedrag binnen organisaties en veiligheidsvraagstukken. Ik denk dat juist het blijven voeren van gesprekken over gedrag, keuzes en verantwoordelijkheid belangrijk is om bewustwording levend te houden.

P B