14-09-16

Grebbeberg - september 2016.



Al vele malen was ik naar Ouwehands Dierenpark gereden en ik wist dat die dierentuin vlak achter de Grebbelinie lag. Ook wist ik van de doodgeschoten roofdieren, zodat mijn kenmerkende beeld vooraf, de foto van de dode leeuwen in Ouwehands Dierenpark was.

Ik had echter nog nooit de moeite genomen om even door te rijden, want het Ereveld ligt echt maar ‘even’ verder. Het ligt in hetzelfde glooiende landschap, maar op dat Ereveld lijkt de dierentuin erg ver weg. Ondanks de doorgaande weg naast het Ereveld voel ik een serene rust in deze mooi aangelegde en goed onderhouden begraafplaats met 800 graven tussen de grote beukenbomen. Het diffuse zonlicht valt tussen de takken door in mooie stralen op de graven en onze gids brengt een vijftiental van de gesneuvelde soldaten met wonderlijke verhalen tot leven. Een groot deel van deze verhalen wordt nogmaals aangehaald en uitgediept tijdens onze wandeling door het bos en rond/op de Grebbeberg. Dergelijke verhalen brengen ons bij een ijskelder/commandopost, gerestaureerde loopgraven, een kazemat en weilanden/akkers terug in het verleden, waardoor je je iets meer kunt voorstellen bij hoe het er toen uitzag en de noodzaak van een gids duidelijk maakt. Op deze manier is het een mooie combinatie van herdenken (het Ereveld) en herinneren (verhalen en rondleiding langs oorlogsplekken).
  
Terugkijkend op deze rondleiding, maakt het bezoek me weer duidelijk dat achter elke grafsteen een persoonlijk verhaal zit. Dat wist ik eigenlijk wel, maar door de persoonlijke verhalen op die plek, doet het extra veel met me. Daarnaast was ik me niet (voldoende) bewust van het feit dat niet elke soldaat gesneuveld is in de strijd (niet iedereen wist hoe zich over te geven) en door vijandig vuur. Ook Nederlandse wapens hebben Nederlandse soldaten gedood, o.a. door miscommunicatie, gebrek aan kennis van verschillende wachtwoorden en op het verkeerde moment op de verkeerde plaats zijn. Het bezoek heeft me (weer/meer) bewust gemaakt van het feit dat een verhaal meerdere kanten heeft en de geschiedenis altijd genuanceerder is dan je denkt. Kortom: dit is zo’n bezoek dat me altijd bij zal blijven en waarover ik nog een aantal dagen zal blijven nadenken.

Annemiek Schramade.