07-01-16

Veteranen (2)



Ik heb al vanaf de aanvang van de minor uitgekeken naar deze bijeenkomst. In deze bijeenkomst komen twee veteranen ons hun verhaal vertellen. De één een veteraan uit voormalig Joegoslavië, waar halverwege de jaren ‘90 een burgeroorlog woedde die uitmondde in het bloedbad van Srebrenica; de ander een veteraan uit Irak en Afghanistan, waar Nederland deel was van een coalitie van landen die in het eerste geval het doel had om de dictator Saddam Hoessein te verdrijven, en in het tweede geval om de Taliban te bestrijden. Ik ben erg benieuwd naar deze verhalen omdat het voor mij lastig is een voorstelling te maken van de mentaliteit die men heeft tijdens een oorlogssituatie.

Het eerste verhaal speelt zich twintig jaar geleden af, in Bosnië. Na de val van de Sovjet-Unie, en diens marionet, President Tito van Joegoslavië, laait tussen de bevolkingsgroepen een eeuwenoud etnisch conflict op. In een mum van tijd staan mensen die jarenlang als buren in vriendschap hebben geleefd als vijanden tegenover elkaar. Onze spreker was destijds een VN-soldaat die namens Nederland deelnam aan een ‘peacekeeping’ missie. Hij vertelde over wat hij beleefde tijdens zijn training, zijn uitzending, en hoe hij daarna weer terug de maatschappij in kwam. Vooral hoe moeizaam die rehabilitatie was. Zijn boodschap was heel eenvoudig: vrede, vrijheid en veiligheid zijn niet vanzelfsprekend, maar iets waar wij als burgers dagelijks ons steentje aan moeten bijdragen.

Onze tweede spreker was een drievoudig veteraan. Zijn eerste uitzending was in 2004, naar Irak, waar hij names Nederland deel nam aan de coalitie die als doel had Saddam Hoessein te verdrijven. Zijn tweede en derde uitzendingen waren in 2007 en 2009 naar Afghanistan, waar hij namens Nederland deel nam aan de coalitie die als doel had de Taliban te verdrijven.
Wat naar mijn idee centraal stond in zijn verhaal was de manier waarop je als soldaat om moet gaan met de situatie waar je in terecht komt. Die is ernstig, gevaarlijk, beangstigend… Maar je moet toch ook met de lokale bevolking overweg kunnen. Hij geeft daarbij een aantal voorbeelden van hoe hij als soldaat een vertrouwensband met de bevolking opbouwde en daarmee, op zijn eigen kleine manier, een verschil kon maken in het leven van mensen.

Ik vond beide verhalen erg interessant om aan te horen. Je staat er niet elke dag bij stil hoe je mentaliteit anders wordt wanneer je situatie zo drastisch veranderd. In zo’n omgeving het hoofd koel kunnen houden vergt veel van je. Het is niet van te voren te voorspellen hoe je reageert op die extreme omstandigheden. De belangrijkste les hieruit is denk ik het volgende: Het is makkelijk het moreel gelijk op te eisen vanuit de ivoren toren die de langste aaneengesloten periode van vrede op het Europees continent ooit is, maar we vergeten vaak dat voor die vrede en veiligheid hard gevochten wordt. Zowel door soldaten op uitzending in verre oorden, als door burgers hier, die de waarden die zo duur betaald zijn dag na dag in ere proberen te houden.

Sander Lochtenberg