02-12-15

The Holocaust Experience (2)

Een documentaire over de manier van herdenken van de Tweede Wereldoorlog. De documentaire toonde voor mij vooral een voorbeeld van ‘the American way of life’. The American way of life staat  voor de amerikanen voor: Life, liberty and the persuit of happiness.  Liberty is in dit geval gekoppeld aan de Tweede Wereldoorlog en aan de manier waarop Amerika dit herdenkt. Amerika was een van de overwinnaars in de oorlog en ik heb bij Amerika altijd het gevoel dat dit gegeven op welke manier dan ook laten zien en beschreven wordt door de amerikanen zelf.  Het land met meer musea over de Tweede Wereldoorlog dan over de slavernij, ondanks dat voor mijn gevoel de slavernij een veel grotere rol speelt van de geschiedenis van Amerika dan de Tweede Wereldoorlog.  Misschien komt dit wel omdat de amerikanen niet overduidelijk allemaal the good guys waren tijdens al die jaren van slavernij maar wel de winnaars waren tijdens de Tweede Wereldoorlog? Een kwestie van trots en status dus? Alleen de goede kanten laten zien en niet de slechte kanten?

In de documentaire viel mij vooral op hoe tegenstrijdig het United States Holocaust Memorial Museum te werk gaat. Als eerste moet er betaald worden voor de toegang, geen verassing eigenlijk maar daarnaast moeten de scholieren verplicht de gids volgen en naar dat verhaal luisteren. Ook hoe de groepen die de liften ingaan eigenlijk geen keuze hebben over hoe ze het museum willen bezoeken maar bevolen  worden over naar de laatste verdieping te gaan en hoe ze dan verder moeten lopen. Dit vind ik niet bevorderend voor het individuele proces van herdenken. Ik vind dat iedereen een keuze moet hebben in hoe diegene wilt herdenken, een rondleiding is altijd handig maar uiteindelijk moet er wel ruimte zijn om stil te kunnen staan bij bijvoorbeeld objecten waar jij zelf meer van wilt weten.

Overigens vond ik het museum onprettig om naar te kijken. De weg naar de gaskamers die is nagemaakt en waar de scholieren uit de twee paden moesten kiezen, dat kan heel confronterend zijn voor sommige scholieren maar ze moeten toch die verplichte ‘les’ afmaken. Gastsprekers vind ik zelf altijd heel erg interessant omdat je dan het originele persoonlijke verhaal te horen krijgt, hoe dit in dat museum gebeurde vond ik zelf meer een lopende band verhaal. Elk uur was er een gelegenheid de gastspreker(s) te zien spreken, alsof het een soort attractie is die je nog elk uur kan bezoeken mocht je de vorige gemist hebben. Dit zou voor mij in zo een situatie afbreuk doen aan hoe uniek het wel niet is dat er nog mensen zijn die in deze tijd de authentieke verhalen nog kunnen en willen vertellen. Ook de overdreven reacties na de verhalen van de gastsprekers geeft mij het gevoel dat het museum zich niet direct richt op het herdenken van de Tweede Wereldoorlog, de reacties zijn standaard, erg amerikaans overdreven: God had a plan for you, he did not want you to die & god bless you. Dit soort reacties vind ik zelf niet tonen van wat iemand geleerd heeft of individueel gevoeld heeft tijdens zo een gastles. Ook vind ik dit soort reacties zelf altijd moeilijk om te horen omdat ik mij juist kan voorstellen dat je niet meer in god geloofd als je zo veel verschrikkelijke dingen hebt meegemaakt, dat vind ik altijd een interessante vraag als het gaat om oorlogen in het algemeen. 
Geloof je dan nog in god, allah of welke vorm van een hogere macht dan ook?

Ik vind het zelf moeilijk om te zeggen welke vorm van herdenken de juiste is, ik denk dat dit voor iedereen verschilt. Verschillende vormen hebben zo hun voor en nadelen. Musea zijn bijvoorbeeld heel handig om te kunnen wisselen tussen tentoonstellingen en om zo een divers mogelijk beeld te laten zien. Echt authentieke plekken zoals Auschwitz II-Birkenau in Polen en hoe hard ze daar hun best doen om deze plek zo goed mogelijk te bewaren zoals het was kan weer meer tot de verbeelding spreken, echter is het enorm lastig om na al deze jaren het verval tegen te kunnen gaan. 

Zolang iedereen de gelegenheid krijgt zijn of haar idee van herdenken te kunnen realiseren vind ik dat we de herdenking en de educatieve kant van de Tweede Wereldoorlog goed kunnen blijven realiseren, daarom is het in mijn ogen ook goed dat er zo veel verschillende mogelijkheden zijn in zowel Nederland als bijvoorbeeld in Amerika en Polen. 

Isabel Winkels