12-11-15

Presentaties Bergen Belsen - Buchenwald



De bijeenkomst dinsdag stond in het teken van de presentaties over Buchenwald en Bergen-Belsen en de film geschoten in de concentratiekampen. Dit laatste bracht interessante reacties ter weeg.

Het was een mooie tegenstelling. Tijdens de presentaties ging het over de gevangenen in Buchenwald en Bergen-Belsen en de ellende die ze daar hadden meegemaakt. Via een presentatie zal die ellende nooit tot zijn recht komen. Je hoort wel wat er wordt gezegd maar de ware gruwelen kun je op die manier niet begrijpen. Zelfs wanneer je het leest in bijvoorbeeld een dagboek blijft het lastig om er een voorstelling bij te maken. Het zijn slechts letters op papier. Maar wanneer je dan de werkelijke beelden ziet, dan komt het opeens veel dichterbij. Dat realiseer je je, tot op zekere hoogte, pas echt hoe ver dat ging. En hoe ver dat ging, dat is confronterend. Veel mensen kijken weg, willen de beelden niet zien. De beelden zijn, zeker wanneer je ze voor het eerst ziet, ook heftig. Wat is gruwelijker, die bergen lijken of misschien wel de staat waarin de levenden zich bevinden?

Uitgemergeld, verdierlijkt, verwond en meer dood dan levend. Hoe kunnen deze mensen nog leven? Misschien komt dat wel meer binnen, omdat dit mensen zijn, mensen die nog leven maar waarvan hun de menselijkheid is ontnomen. Daarom is het ook interessant dat veel mensen zich verbazen over het feit dat er onderling werd gestolen. Wij kunnen ons dat moeilijk voorstellen, waarom zou je dat doen bij mensen die het net zo rot hebben en eigenlijk zelf niets hebben? Wetende dat het stelen van brood of iets dergelijks hun dood betekend? Maar zo werd niet geredeneerd, niet door iedereen. Het was overleven op een manier die wij nooit zullen kunnen begrijpen. Misschien is dat wel het meest confronterend.

De beelden zelf bestaan erger maar het gaat meer om wat de beelden inhouden. Daarom werken bijvoorbeeld kleurenbeelden nog beter, omdat het weer een klein stapje dichterbij komt. Stoffige zwart-wit beelden lijken verder weg, een ver verleden. Kleur maakt het alweer menselijker. Uiteindelijk is die koppeling van het lezen van de reader naar het kijken van echte beelden een hele goeie overgang geweest, zeker wanneer dat soort beelden of stukken tekst nieuw zijn. Het zet het wat beter in perspectief. Je hebt dan de stem gehoord en ziet er ook de beelden bij. Want hoe veel je ook leest over de Holocaust, een echt beeld erbij kunnen vormen lukt bijna nooit simpelweg omdat het onvoorstelbaar is. 

Teri Soekkha