20-10-15

Konzentrationslager Herzogenbusch - Kamp Vught



Donderdag was het tijd voor de allerlaatste excursie in Nederland.
Dit keer was concentratiekamp Vught aan de beurt. Hoewel ook van deze herinneringsplek weinig over is gebleven, zijn de wachttorens en het prikkeldraad al sprekend genoeg. 

Ze zijn eigenlijk een beetje het boegbeeld van de concentratiekampen door Europa heen. Dat er een crematorium aanwezig is op het terrein, het enige nog originele gebouw uit die tijd, maakt het nog grimmiger. Op de andere locaties leek het allemaal iets verder weg, maar een crematorium confronteer toch meer.

Ondanks het feit dat Vught een concentratiekamp was, met alle verschikkingen van dien, kan het niet worden vergeleken met de concentratiekampen- en vernietigingskampen elders in het Derde Rijk. Zoals de gids vertelde, zijn de 749 doden die er zijn gevallen 2.5 procent van de hoeveelheid gevangene die er hebben gezeten. In concentratiekampen als Mauthausen, Dachau en Stutthoff lag het percentage overleden gevangenen vele malen hoger en in vernietigingskampen Belzec, Chelmno en Maly Trostenets was dit zelfs bijna 100%. Wat dat betreft ‘viel het mee’. Het kamp was niet bedoeld om mensen zich dood te laten werken of uit te roeien. Sommige mensen, Joden uitgezonderd, werden ook vrijgelaten. Toch waren de omstandigheden in Vught ook bruut. Hard werken, slecht eten, en barre hygiënische omstandigheden waren aan de orde van de dag en daarboven op kwam het bewind van de Duitsers en de continue angst voor wat er komen zou.

In de film die we voor het bezoek aan het kamp zagen kwamen enkele overlevenden uit kamp Vught aan het woord. Opvallen zijn de verschillende ervaringen van de mensen. Een meneer zegt dat het iedereen voor zich was, dat je jezelf afsloot voor de anderen mensen en er slechts 1 ‘ik’ bestond. Een Joodse mevrouw zegt juist dat iedereen elkaar moed insprak en probeerde te helpen. De belevenis verschilt bij iedereen. De een zegt dat iedereen maar een beetje deed wat er moest worden gedaan, maar niet zonder lach. Niet zonder positiviteit en wat humor. Bij anderen was de positiviteit ver te zoeken in de barre omstandigheden van het concentratiekamp. Uiteindelijk is dit een mooie voorbereiding op onze excursies naar Duitsland. Voor velen, zeker verzetsmensen die niet werden geëxecuteerd en de ‘inferieure’ elementen uit de samenleving zoals de Joden, was Vught een tussenstop. Het was slechts het begin. De kampen die we in Duitsland zullen bezoeken waren voor veel mensen wel het eindstation. Het is een stap verder, een stap dieper in het Duitse schrikbewind, dat werd getekend door vernietiging en waar zovele hun leven hebben verloren. 

Teri Soekkha