18-09-15

Kamp Amersfoort - op locatie (3)



Het eerste wat mij opviel toen ik op Kamp Amersfoort kwam, was dat er zo weinig overgebleven van de kamp. Dit vond ik heel erg jammer. Er staat nu een politiekantoor en meerdere gebouwen op de plek waar vroeger barakken stonden. Ze hebben een klein stukje bunker gemaakt, een paar muurtekeningen uit 1945 en een wachttoren staat er nog, maar voor de rest ziet het er totaal niet meer uit als een kamp. Ze hadden wel nog de schietbaan staan buiten de kamp, waar gevangenen gefusilleerd werden. Voordat de rondleiding begon, hebben we eerst naar een interessante korte film gekeken dat over een aantal mensen ging die in de kamp hadden geleefd. Vervolgens kregen we veel informatie tijdens de rondleiding over hoe het er aan toe ging in de kamp.Het was moeilijk een goed beeld te krijgen hoe het allemaal was in die tijd maar van de verhalen die ik hoorde over hoe de gevangenen behandeld werden, voelde ik me kwaad en tegelijkertijd verdrietig. Het is niet normaal dat mensen gewoon een langzame dood kregen door aan honger te lijden en dwangarbeid te moeten verrichten. Het is zo onmenselijk en ondenkbaar. Er werd ook verteld dat het dode van gevangenen beloond werd door middel van een vrije dag of een paar kratjes pils. De locatie was leuker geweest als de kamp meer op de kamp leek van 1945 maar ik vond wel dat de mensen die eraan gewerkt hebben, hard hun best hebben gedaan om het nog een beetje interessant te maken. Het natuurgebied eromheen was bijzonder mooi.Een reden voor leerlingen om deze locatie te bezoeken is dat deze locatie vaak vergeten wordt en misschien voor vele zelfs onbekend is. Volgens de voormalige directeur van de kamp, heeft zelfs het koningshuis nooit tijd of behoefte gehad om deze kamp te bezoeken. Dit komt gedeeltelijk omdat het een kleinere kamp was dan de grote bekende kampen in Duitsland en Polen en omdat er minder doden gevallen zijn. Het is belangrijk dat leerlingen (en alle mensen) begrijpen dat het niet gaat om het aantal doden op één plek maar om het feit dat er op zo’n plek onschuldige mensen dood zijn gegaan. Dat feit moeten wij als nieuwe generatie ook herdenken met respect voor de doden. Er is wel voorkennis nodig om deze kamp te bezoeken, juist omdat er nu niet meer zoveel van te zien is. De gids zorgt er echter wel voor dat het hele verhaal gedetailleerd voorbij komt. Deze locatie is aan de ene kant een kamp, aan de ander kant een museum want het ziet er niet meer uit als een kamp. De betekenis voor de huidige tijd is dat er ook kleinere kampen waren die minder bekend waren en waar het leven net zo verschrikkelijk was als in andere kampen, dat we ook zulke kampen moeten herdenken en de mensen die erbij zijn omgekomen.Een gids is wel nodig omdat men anders het snel gezien denkt te hebben en met veel te weinig informatie gaat vertrekken. Zij wist erg veel en kon het verhaal op een gedetailleerde manier vertellen met behulp van voorbeelden en situaties. Een gemiddeld bezoek met gids moet ongeveer een uur duren. Dit bezoek maakte me bewust van het feit dat alle gevangenen in kampen hard aangepakt waren en niet alleen joden. Het bezoek heeft me het inzicht gegeven dat vele Duitsers werkelijk plezier hadden in leedvermaak. Voor mijn houding betekent dat ik nog steeds met open mond zulke dingen aanhoor omdat het zo onbegrijpelijk en ongelooflijk is.Wat betreft de foto’s, heb ik gekozen voor een foto van de schietveld en van de wachttoren. De reden waarom ik voor de schietbaan heb gekozen, is omdat er honderden gevangenen hier gedwongen aan hebben gewerkt, zeven dagen per week, negen uur per dag en met heel weinig eten. Met de dwangarbeid en tekort aan eten, moesten ze een langzame dood sterven. Alleen de gedachte al is verschrikkelijk. Uiteindelijk werden velen ook op de schietbaan doodgeschoten dus ze werkten aan de voorbereiding op hun dood. De wachttoren heb ik gekozen omdat ik het werkelijk een symbool vind van totale controle en dominantie: de Duitser staat boven de gevangenen en mag ze neerschieten wanneer hij wilt. Het benadrukt hun gedachte over de Übermensch en de Untermensch. 

Samuel Kwint