10-09-15

De Grebbeberg


Zodra de trein vanuit Utrecht in Rhenen aankomt lijkt het bijna een invasie. Niet eentje zoals 75 jaar geleden maar dit keer van studenten Tweede Wereldoorlog Educatie. Het stille stadje wordt overspoeld met studenten die op weg zijn naar het Militair Ereveld Grebbeberg. Op de heenweg komen ze langs verschillende huizen, een tankstation en een viaduct. Pas wanneer ze Rhenen verlaten zullen die plekken betekenis gaan krijgen. 


Bij de parkeerplaats van de Grebbeberg is het eerst nog even blauwbekken, hoewel iedereen zijn opluchting uit vanwege het feit dat het nog droog is. Daarna is het tijd voor een rondleiding. Door de verhalen van de gids komt 10/15 mei 1940 enigszins tot leven. Opeens zijn het niet alleen maar marmeren stenen met een naam erop. Plots wordt het duidelijk dat onder iedere steen iemand ligt die een verhaal met zich meedraagt. De verhalen lopen allemaal erg uiteen maar bij iedereen dringt al snel door wat voor soort strijd zich heeft afgespeeld op de Grebbeberg. Een strijd die eigenlijk al was gestreden, ondanks het feit dat er soms moedig werd opgetreden tegen het Duitse leger. Een strijd die veel mensenlevens heeft gekost. In elke oorlog vallen er slachtoffers. Ook op de Grebbeberg zijn velen omgekomen, maar de verhalen die wij te horen krijgen zijn niet de verhalen van moedige, dappere soldaten. Het zijn de verhalen van soldaten die zijn omgekomen door slechte communicatie, een ontoereikend leger en volledige chaos. Een te Duits klinkende achternaam. Een volgelopen kelder. Een vergeten wachtwoord. Stuk voor stuk redenen waarom de mannen die vochten op de Grebbeberg het leven uiteindelijk lieten.


De wandeling langs en over de Grebbeberg laat enkele locaties zien die van belang zijn geweest in de Meidagen. Het is moeilijk om een voorstelling te maken van de hevige strijd die hier heeft gewoed. Het gebied ligt er nu rustig en vredig uit en er zijn nog maar enkele vage sporen te bekennen van het verleden. Als je ze niet zou zoeken zou je er zo voorbij lopen. Het verhaal van meer dan 400 omgekomen Nederlandse militairen speelt zich af op en rondom de Grebbeberg. In twee dagen hadden we moeten vallen. In twee dagen had Nederland bezet gebied moeten zijn. Het duurde uiteindelijk vijf dagen, mede door de strijd op de Grebbeberg. Er kan veel over worden gezegd, maar het is ondanks alles een moedige prestatie geweest.  

Teri Soekkha