17-09-15

Cees Biezeveld en voormalig kamp Amersfoort



"Als kind wist ik meer van de oorlog dan goed voor mij was" vertelde Cees Biezeveld bij zijn lezing over Kamp Amersfoort. Door het verleden van zijn ouders werd hij uiteindelijk directeur van het voormalige kamp. Hij vertelde een interessant verhaal over het ontstaan en gebruik van het kamp, een redelijk onbekend verhaal. Vrijwel iedereen herkend de naam Westerbork, slechts weinigen weten dat er een concentratiekamp nabij Amersfoort heeft gestaan. Cees Biezeveld maakt ook direct gehakt van de gedachte dat het in de Nederlandse kampen 'allemaal wel meeviel'. Ook in Amersfoort, net als in andere kampen in Europa, werden de gevangenen onderworpen aan mishandeling, honger en ziektes. Hoewel het kamp officieel een doorvoerkamp was, had het vrij veel weg van een werkkamp. Er zaten vooral verzetstrijders en communisten. Op enig punt uit Cees Biezeveld zijn onvrede over het feit dat er nooit wordt gesproken over kamp Amersfoort tijdens Holocaust herdenkingen. Niemand schijnt het nodig te vinden het kamp te noemen, omdat alle treinen met gevangenen toch eerst naar Westerbork gingen, alvorens ze richting Duitsland en Polen vertrokken. Toch is vier keer een trein rechtstreeks vanuit Amersfoort naar Auschwitz vertrokken. "Ach ja, daar moet je niet moeilijk over doen" kreeg hij te horen. Er hadden ook maar "zo weinig" joden in kamp Amersfoort gezeten. Wat zijn vier treinen, als er in het totaal 97 hebben gereden? Wat zijn 3862 joden, als er in het totaal 107.000 zijn weggevoerd? Is dat weinig, als je het wegzet tegen de cijfers? Of zijn dat toch vier volgepropte veewagons en 3862 mensenlevens? 

Na het te hebben gehoord is het tijd om het te zien. Er is bijzonder weinig over van het kamp en het is moeilijk om een goed beeld of overzicht te krijgen. Bijna niets herinnerd er meer aan de geschiedenis maar dat betekend niet dat het kamp ook makkelijk kan worden overgeslagen. Het is een plek die van belang is om een goed beeld te krijgen van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De laarzen van Berg en de knuppel van Kotalla spreken boekdelen. Ook de tekeningen van getraumatiseerde ex-gevangenen zeggen meer dan met woorden zou kunnen worden uitgedrukt. Hoewel het misschien niet meer tastbaar is, is het wel gebeurd. De verhalen die de gids vertelt over vernederingen en martelingen hebben zich daar afgespeeld. Voor 650 mensen was Polizeiliches Durchgangslager Amersfoort het eindstation. Vele andere gevangenen werden doorgestuurd naar andere kampen, waar een groot gedeelte overleed. Ook na de oorlog zaten nog veel mensen gevangen in het kamp. Gevangen door hun traumatische ervaringen, hun schuldgevoel en hun ellende. 

Teri Soekkha