30-09-15

Analyseren films



Bijna iedereen heeft wel eens een film of serie over de Tweede Wereldoorlog gezien, maar hoe accuraat zijn die producties nou eigelijk? En moet je ook vraagtekens zetten bij documentaires? Omdat veel mensen hun kennis op deze manier vergaren is het interessant en ook noodzakelijk om te kijken in hoeverre de films een realistisch beeld weergeven. In sommigen gevallen kan het helpen bij de kennisoverdracht maar in andere gevallen moet je oppassen dat bepaalde dingen niet voor waarheid worden genomen. 

We analyseren drie documentaires, twee speelfilms en een kinderserie. Vooral de documentaire over Otto Frank zal voor vele nieuw zijn geweest. Het verhaal over zijn dochter Anne is bij iedereen bekend maar vrij weinig mensen zijn bekend met het zijn leven. De andere twee documentaires, eentje over het achterhuis en eentje over de aanslag op Hitler in de zomer van '44, zijn bekender. Beide schetsen een duidelijk verhaal. Interessant is dat sommige mensen bepaalde beelden uit de ghetto's en kampen als schokkend of heftig ervaren. Bijzonder als je bedenkt wat voor gruwelijke beelden er nog allemaal bestaan. Die grens ligt voor iedereen ergens anders. Zeker voor de studenten die een opleiding tot docent volgen is die afweging moeilijk te maken. Als er mensen van onze leeftijd zijn die het al als schokkend ervaren, wat kun je dan laten zien aan kinderen en tieners? Moet je er voor kiezen om voor minder erge foto's te kiezen of is het juist verkeerd om het niet over te brengen zoals het echt was? Waarschijnlijk heeft iedereen daar een ander antwoord op. 

Bij speelfilms is het doel meestal entertainment en zal het veel vaker voorkomen dat de geschiedenis niet heel nauwkeurig wordt weergegeven. Saving Private Ryan blijkt echter wel redelijk overeen te komen met de werkelijkheid maar is zeker niet volledig representatief. Iedereen is het daar wel mee eens. Bepaalde scenes zijn bijzonder goed gedaan maar andere elementen uit de film laten een vertekend beeld zien. Zwartboek is een hele andere film die op momenten een redelijk correct beeld geeft, zeker wat betreft de behandeling van NSB-ers, collaborateurs en 'moffenhoeren' na de bevrijding. Uiteindelijk proberen deze twee films wel een redelijk representatief beeld te laten zien, wat soms ook zeker lukt. Dit is anders bij films zoals The Boy in the Stripped Pyjama's of La Vita e Bella, waar veel meer op het verhaal wordt gelet dan op geschiedkundige nauwkeurigheid. Tot slot kijken we de serie 13 in de Oorlog. De aflevering die wij kijken gaat over de terugkeer van mensen, specifiek Joden, uit de kampen. Hoewel het allemaal redelijk simpel wordt gebracht, het is tenslotte een kinderserie, komt het wel overeen met de sfeer die na de oorlog in Nederland hing.   

Al deze fragmenten brengen een interessante discussie op gang. Sommigen dingen staan vast maar over anderen kan veel worden gezegd. Zijn bepaalde dingen te confronterend? In het grote begrip de Tweede Wereldoorlog, wat is er dan relevant om te laten zien? Waarschijnlijk veranderen de antwoorden op die vragen mettertijd. Wat wij nu normaal vinden zal over enkele decennia anders zijn en was enkele tientallen jaren geleden ook anders. Uiteindelijk, om dit stuk geschiedenis goed over te brengen, zullen we moeten meegroeien in die veranderingen. 

Teri Soekkha