10-10-14

Westerbork, 08-10-2014 (2)



Na een paar uurtjes op onze kont te hebben gezeten in de auto, bereikten wij Kamp Westerbork. De klas had afgesproken om te verzamelen in het restaurant van het museum. Daar zaten dan ook al wat bekende gezichten, toen we binnen kwamen.

De rondleiding begon in een kleine ruimte waar we ons konden verzamelen om kennis te maken met de gids, die ons die dag zou gaan rondleiden. Hij begon met een kort verhaal over Jules, een joodse man van begin twintig. Jules woonde in Amsterdam, verliefd en dolgelukkig. Al snel werd hij en zijn geliefde gedeporteerd naar kamp Westerbork. Hier werd hij na 3 dagen al op de trein gezet naar het oosten, kamp Sobibor. Jules wist door slim zijn gevoel te volgen, het afschuwelijke kamp te overleven. Zijn geliefde heeft het kamp helaas nooit verlaten.
Wanneer je het verhaal hoort over een jongeman dat samen met zijn geliefde wordt gedeporteerd naar een van de afschuwelijke kampen in het Oosten, lopen de rillingen al over je rug. Want ondanks dat je de afloop al kunt raden, hoop je nog ergens dat ze elkaar weer vinden. En dat hun verhaal anders is dan de meeste hartverscheurende verhalen.

Naast het verhaal van Jules, kregen wij ook een kort filmpje te zien dat in opdracht van de kampcommedant Gemmeker was gemaakt. Door het filmpje kreeg je de indruk dat de omstandigheden op Kamp Westerbork helemaal niet zo slecht waren. Je zag mensen voetballen, je zag mensen werken, maar ook zag je verschillende theatervoorstellingen. Doordat je veel verhalen hoort over hoe afschuwelijk de kampen waren, is dit voor mij bijna onmogelijk om voor te stellen. Je ziet de bewakers in het filmpje vriendschappelijk praten met de “gevangenen”, je zou bijna zeggen dat het vrienden waren. Dit zorgt voor mij voor tegenstrijdige vragen. Zouden de kampbewakers niet weten wat er in het Oosten gebeurd? En wat als ze wel wisten wat er zou gaan gebeuren, wilden zij hun geweten op deze vriendschappelijk manier sussen?

Na het spraakmakende filmpje van Gemmeker, mochten we nog even rondlopen in het museum. Daar zag je veel authentieke goederen van oude kampgevangenen, verhalen van zowel de overledenen, als overlevenden. Vreemd was wel, dat veel overlevende vanuit Duitsland kwamen. En dat de meeste overledenen Nederlandse Joden, Roma’s of Sinti’s.
De vraag hoe dat kwam, werd beantwoord toen we het officiƫle kamp gingen bezoeken. Daar werd duidelijk dat veel oud-bewoners van het vluchtelingen kamp mochten meebeslissen wie er werd gedeporteerd naar het oosten.

Doordat ik al veel had gehoord over kamp Westerbork, had ik niet verwacht dat er alleen nog maar grote leegte te vinden was. De organisatie had om het oude kamp een beetje te herkennen, heuvels gemaakt. Elke heuvel was een gebouw geweest, een barrak of iets anders dan op het kamp had gestaan.
De gids vertelde ons dat het kamp na de tweede wereldoorlog nog verschillende functies heeft gehad, maar dat het uiteindelijk als nog is afgebroken.

In vergelijking met het kamp (Amersfoort) dat we vorige week hadden bezocht was kamp Westerbork wel een heel ander kamp. Waarbij je liever in Westerbork terecht kwam, dan Amersfoort. In Amersfoort was je je leven helemaal niet zeker, terwijl je in Westerbork nog mogelijkheden had op een “redelijk goed” leven. (je moet dit natuurlijk wel in perspectief zien...)

Ondanks dat je op Westerbork een redelijk normaal bestaan kon hebben, was je nooit lang zeker van je verblijf. Misschien was jij de persoon die op het eerst volgende trein naar het oosten werd vervoerd.

Saske During