15-10-14

Kamp Vught, 14-10-2014



Als laatste van de binnenlandse excursies hebben we met de groep een bezoek gebracht aan Nationaal Monument Kamp Vught. Gelegen naast verschillende defensiecomplexen en de beruchte, zwaar bewaakte gevangenis is het nationaal monument maar klein in vergelijking. Het besef dat deze complexen tijdens de Tweede Wereldoorlog een geheel vormden als Konzentrationslager Herzogenbusch is indrukwekkend.  
In totaal werden ruim 31.000 mensen tussen januari 1943 en september 1944 korte of langere tijd opgesloten in het kamp. Naast 12.000 joden zaten in Vught onder meer politieke gevangenen, verzetsstrijders, Sinti en Roma, Jehovah’s Getuigen, zwervers, zwarthandelaren, criminelen en gijzelaars.

Bij aankomst werden we opgevangen in een conferentieruimte waar een film werd getoond met verschillende gevangen die de gevangenschap in het kamp overleefd hebben. Allen waren het over eens dat de omstandigheden op het Kamp verschrikkelijk waren. Er was zeer weinig te eten, er moest hard gewerkt worden en de straffen waren onmenselijk. Opvallend van deze persoonlijke verhalen was hoe men de gevangenschap heeft proberen te doorstaan en later heeft verwerkt. Geen enkel verhaal was hierin hetzelfde. De een zocht steun bij anderen terwijl de ander juist alleen en afgesloten van zijn omgeving de gevangenschap probeerde te doorstaan. Sommigen hebben tot de filmopnames ook geen woord meer over hun gevangenschap gerept. Des te dankbaarder mogen we zijn dat zij dit alsnog wel hebben gedaan. Deze persoonlijke verhalen vormden een goed en veelzijdig beeld van hoe het op het kamp geweest moet zijn.

Wat Nationaal Monument Kamp Vught onderscheidt van de andere excursies tot op heden, is dat er getracht is een deel van het kamp te herbouwen. Hierdoor kan je als bezoeker, zeker als men net als ons een introductiefilm gezien heeft, een zeer goed beeld krijgen hoe het er destijds uit gezien heeft. Ook de gids die ons rondleidde maakte gebruik van goed gekozen voorwerpen, zoals een gevangenenpak of voorbeelden van persoonlijke bezittingen van een gevangene, om zijn verhaal meer kracht bij te zetten. Ik vind dit zeer goed omdat dit voor leerlingen het bezoek minder abstract maakt. Bij het zien van deze concrete voorbeelden in een herbouwde gevangenenbarak, waar het haast passend fris en tochtig was, wordt de beleving van het bezoek betekenisvoller voor een leerling. Natuurlijk ben ik nog steeds van mening dat voorafgaand aan een bezoek aan een nationaal monument, er een gedegen voorbereidend lesprogramma moet hebben plaatsgevonden. Het nut hiervan bleek wel toen ik een paar brugklassers vroeg wat zij van het bezoek vonden. In tegenstelling tot de leerlingen die ik aansprak in Westerbork, vonden deze leerlingen het bezoek wel indrukwekkend en interessant. Deze leerlingen hadden dan ook een voorbereidend lesprogramma gevolgd en hadden een opdrachtenformulier met goed gekozen vragen bij zich. Het deed mij ook deugd dat deze leerlingen het bezoek op waarde konden schatten. Daarom vond ik het bezoek ook een passend slot van de excursies die wij in Nederland gedaan hebben.

Marcel van Driel