26-09-14

Kamp Amersfoort, 23-09-2014


Vandaag hadden we niet alleen de digitale toets over de teksten die we moesten leren. Maar ook de oud-directeur Cees Biezeveld van Kamp Amersfoort zou langs komen als gastspreker. En later op de dag zouden we met onze eigen ogen gaan zien wat er nog over is van Kamp Amersfoort.

Na een pittige digitale toets, konden we ons verzamelen in het standaard lokaal. Daar wachtte de gastspreker op ons, om het verhaal van Kamp Amersfoort te vertellen. Kort samengevat over hoe kamp Amersfoort was ontstaan, en wie er in de kampen verbleven, vertelde de beste meneer al snel over de manier waarop het kamp zijn naam had gemaakt.
Nadat Kamp Schoorl was opgeheven, werd de helft van de gevangenen weer in vrijheid gesteld. De andere helft werd overgeplaatst naar Kamp Amersfoort. Daar werd duidelijk dat oud-gevangenen het voorbeeld waren voor nieuwkomers, deze oud-gevangenen konden zelfs doorgroeien naar prominente functies binnen het kamp. Op het moment dat oud-kampganger hun nieuwe vrijheden hadden verkregen, konden zij niets anders doen dat deze vrijheden misbruiken. Deze mensen wisten hoe het leven er aan toe ging op kampen, wanneer zij mogelijk een prominente functie konden vervullen, werden zij net zulke beesten als hun voorgangers. Kampgangers treiteren, pesten en martelen was iets wat dagelijkse kost was geworden bij deze oud-kampgangers. Ongeloof, dat was het enige waaraan ik kon denken. Hoe kun je dit je medegevangenen aandoen, als jij dit nog geen maanden geleden ook nog had moeten doorstaan. Zit de drang om macht uit te oefenen, om beter te zijn dan de ander in het menselijk bestaan? Of komt dit door de omstandigheden waarin deze personen zich bevinden? Ik weet het eerlijk gezegd niet... Misschien een beetje van beide?!
Wat ook veel mensen niet weten over Kamp Amersfoort is dat het vanaf april 1945 was overgedragen aan het Rode Kruis. De Duitse gezagsvoerders vertrokken, maar het kampleven bleef bestaan. Aangezien Kamp Amersfoort omringt was door de Duitsers, was er afgesproken om op het kamp te blijven om zo te kunnen overleven. Na de overdracht van het kamp aan het Rode Kruis, was er op een persoon na (overleden aan de gevolgen van het kamp) niemand meer overleden.

Later op de dag, konden we met eigen ogen zien waar het kamp lag. Bij Kamp Amersfoort werden we opgewacht door twee rondleiders die ons alles wilden vertellen over het kamp. Na een korte inleiding door een filmpje over het vrouwengedeelte van het kamp, werd de groep verdeeld over de twee rondleiders. Bij de maquette van het kamp werd er goed uitgelegd hoe het leven van een gevangenen eruit had gezien. De mogelijkheid om te ontsnappen was nihil, eenmaal binnen de muren en je kwam er niet meer uit.

Omdat het originele kamp niet meer bestaat (afgebroken op een muur na), was het lastig om precies te plaatsen waar beruchte dingen hadden gestaan. Desondanks heeft de organisatie wel dingen opnieuw geplaatst. Zo stond er een symbolische rozentuin met rozen en prikkeldraad, om de afschuwelijke lange dagen van gevangenen die rechtop moesten staan te symboliseren.

Ook hebben we de beruchte schietbaan bezocht. Op deze plek, net buiten het kamp, waren tenminste 50 mensen doodgeschoten. Sommige halverwege de lange schietbaan, de meeste aan het einde van de baan. Om al deze verloren mensenleven te symboliseren heeft de organisatie een nationaal monument “Gevangene voor het vuurpeloton” geplaatst. Heel indrukwekkend om te zien! De gevangene staat aan het einde van de schietbaan met het geweten dat dit zijn laatste minuten zijn, met een openhand voor hoop en een gesloten hand voor alle ellende die hij achterlaat. Ik vind dat de beeldhouwer heel goed heeft uitgebeeld hoe hopeloos je je moet voelen als je weet dat je einde eraan komt.

Al met al laat zo’n dag waarop je veel komt te weten over het Kamp, veel indrukken achter. Want zou jij als oud gevangene, je net zo gedragen als de mensen die je hebben vastgehouden? Zou je het hebben overleeft als je in zo’n kamp terecht komt, wetend dat Kamp Amersfoort het meest onmenselijke kamp was van heel Nederland?

Saske During