18-10-13

Konzentrationslager Herzogenbusch - oktober 2013 (1)



De excursie naar Kamp Vught startte met een film over overlevenden van het kamp. Wat een indringende interviews, ik werd er helemaal stil van. Wat die mensen allemaal hebben meegemaakt, dat is ondenkbaar. Als werkzaamheden moesten ze bijvoorbeeld het bos aanvegen, of kruiwagens zand van punt A naar punt B rijden om vervolgens weer terug naar punt A te moeten. Puur om de mensen uit te putten.

Kamp Vught was tijdens de oorlog het enige SS kamp en heette officieel Konzentrationslager Herzogenbusch. Kamp Vught was hetzelfde georganiseerd als de kampen in nazi-Duitsland, alleen werden de gevangenen minder hard behandeld om de Nederlandse bevolking rustig te houden.
Het kamp is maar anderhalf jaar open geweest en toch werden er ruim 31.000 mensen gevangen gehouden in die periode. Onder hen waren 12.000 joden die naar Westerbork getransporteerd zouden worden. Verder zaten er in het kamp verzetsstrijders, Sinti en Roma, Jehova’s Getuigen, criminelen, gijzelaars en zwervers. Ruim 750 mensen kwamen om in het kamp wegens mishandeling en honger. 329 van hen werden doodgeschoten op de fusilladeplaats buiten het kamp. Op die plek staat nu een monument. De wandeling er naartoe is plezierig, door het bos. We bewandelen het pad dat recht voor het monument ligt, dezelfde route als de slachtoffers hebben moeten lopen. Bij het monument liggen heel veel bloemstukken, prachtig gekleurde bloemen, alsof ze er net vers gelegd zijn.

Eenmaal terug bij het bezoekerscentrum gaan we met de gids naar het voormalige kampterrein. Er is nog maar een klein stukje terrein over, de rest is ingenomen door de gevangenis van Vught, een Moluks woonoord en twee kazernes. Het stukje terrein dat nog wel beschikbaar is, geeft een goede indruk van het kamp. Via een maquette wordt uitgelegd hoe de structuur van het kamp was. Hierna gaan we een stuk nagebouwde barak binnen en de gids geeft ons een beeld van het leven in het kamp. Het is ijskoud in de barak en wij dragen nog jassen en goede kleding. De kampgevangenen hadden alleen 1 stuk kleding en klompen, geen ondergoed, geen sokken, geen trui en ook geen kachel. De kachel was er wel, maar die deed het niet.
Hierna komen we bij het kindermonument. Op 5 juni 1943 wordt bekend gemaakt dat alle joodse kinderen op transport moeten, naar een zogenaamd speciaal kinderkamp. Samen met hun moeder of vader stappen zij de trein in. De trein rijdt naar Westerbork, waar hij meer dan een dag stil staat zonder dat iemand er uit mocht. De enige die eruit zijn gehaald zijn de in Kamp Vught geboren baby Machieltje en zijn moeder. Die naam komt me bekend voor! Hij was het jongetje dat ernstig ziek was en door de beste kinderarts behandeld is in Kamp Westerbork, waar ik na onze vorige excursie over geschreven heb. Na 3 maanden behandeld en aangesterkt te zijn, wordt hij met zijn moeder op transport gesteld naar Auschwitz. Op het monument in Vught staan de namen van 1269 kinderen, ook die van Machiel Prins. Deze excursie zit vol met nare verhalen en gebeurtenissen.

Na het monument komen we bij het crematorium. In het crematorium werden de lichamen verbrand van mensen die omgekomen waren in het kamp. Dit is het enige gebouw op het terrein dat nog overeind is gebleven na de oorlog. Het is een lugubere plek, en hoe verder we het gebouwtje in lopen, hoe erger het wordt. Op een deur staat “snijkamer” en daar bevindt zich een snijtafel. Even later bekijken we de 3 ovens en daarna bekijken we buiten de putten waar zich de as bevindt van de slachtoffers. Ik kijk daar boven en zie de schoorsteen van het crematorium. Ik ben er helemaal stil van en heb nauwelijks foto’s gemaakt.

We sluiten deze heftige excursie af door met een groepje nog wat te gaan drinken bij Dagny, die in Vught woont. Het zorgt ervoor dat alle informatie van deze dag even naar de achtergrond verdwijnt. Met een warm kopje koffie, koekjes, kletsen met elkaar en jonge poesjes die de aandacht trekken.

Hiske Midav