24-10-13

Hoeveel ellende kan een mens aan?



Hoeveel ellende kan een mens aan? Ik vraag het me steeds vaker af. Ondanks dat deze minor een bewuste keuze was, val het me soms best zwaar. Zwaar in de zin, dat het zo verschrikkelijk veel ellende is, dat lang niet alles te beseffen valt. Er zijn zoveel mensen bij betrokken geweest, iedereen heeft wel een verhaal over wat zij, of een familielid ervaren heeft. Nu ben ik ongeveer een week of zeven, acht bezig met de minor. Stap voor stap word een tipje van de zwarte vertroebelde sluier opgelicht. Het is een oneindige beerput vol ellende waar wij mensen nooit echt alles over komen te weten. Maar zouden wij de waarheid aankunnen? Het echte besef van wat er in die tweede wereldoorlog zich heeft afgespeeld? Dan kun je je zeker afvragen wat voor nut dat besef heeft. Een heel groot deel van de emotie en ellende waar men mee heden nog leeft en geleefd heeft kunnen wij, de derde of vierde generatie ons eigenlijk helemaal niet voorstellen. Is het een stukje zelfbescherming? Of zijn we misschien harder geworden door alle beelden uit de media?


Ik merk bij mij zelf dat hoe meer je leest over alle moordpartijen, martelingen en de persoonlijke gevechten die mensen aangaan, er iets in mij is die het niet allemaal wil en kan beseffen. Misschien omdat het letters op papier zijn of een nagespeelde situatie in een film. Sommige dingen zijn gewoon te verschrikkelijk om te lezen. Het haalt een stuk angst en misselijkheid naar boven, omdat ik het soms gewoon niet kan begrijpen. Boosheid, ongeloof, verwardheid komen nu dagelijks wel even naar boven als ik zit te lezen. Het zijn emoties, die voortkomen uit de vele vragen.  Op veel dingen is een antwoord te vinden. Het geschiedenisboek verteld haarfijn wat er van dag tot dag gebeurt is. Maar juist, het menselijke aspect, de waarom zij zo handelde zoals zij handelden, is voor mij een leidende vraag door deze minor. Niet alleen van de daders, maar ook van de slachtoffers en de omstanders. Een van die drijfveren is naar mijn idee de overlevingsdrang geweest. Als we de oorlog maar overleven, hoe doet er niet toe. Juist het stukje bewustzijn over het dat je leeft en daar invloed op hebt maakt de kracht om te overleven tot een soms beestachtige drijfveer. Een kat in het nauw maakt rare sprongen. Maar kun je mensen dat kwalijk nemen? Stiekem denk ik dat iedereen wel heel ver zou gaan om zijn eigen leven en die van dierbare te redden.


Terugkomend op de hoeveelheid ellende wij mensen aankunnen, iets wat natuurlijk nooit te meten valt maar soms fysiek wel te zien. Mensen verliezen hun glans in hun ogen, raken verbitterd, emotieloos of juist emotioneel. Het maakt mensen van binnenuit kapot, je leeft en daar is ook alles mee gezegd. Zelfs na 70 jaar zijn er mensen die nooit de ‘oude’ zijn geworden. Veel mensen zwijgen over wat ze meegemaakt hebben, bang voor…. Of het willen vergeten, nooit meer. En zo wordt deze groep, die deze ellende aan hun lijven onderving steeds kleiner. Generaties volgen elkaar op en we raken als mensen steeds verder verwijderd van het verleden.


Ik snap goed dat mensen afstand nemen en houden van deze bron van ellende. Toch heb ik ervoor gekozen om een stukje van dit, toe te laten in mijn leven. Het maakt mij bewust van de het feit hoe mensen echt in elkaar zitten, wat mensen beweegt en voortduwt. Het valt mij op dat mensen heel vaak ervan uit gaan dat iemand anders het probleem wel oplost of het afdoen als onmogelijk. Maar lieve mensen, als we altijd maar uitgaan van een ander, waar gaat de wereld dan heen?


Elisa de Vries