17-09-13

Oorlogsmuseum Overloon - september 2013 (2)

Zondagochtend 15 september, 8.55 uur. Mijn dochter slaapt nog steeds, terwijl ik haar om 9.00 uur weg zou brengen. Ik maak haar toch maar wakker, help haar met aankleden en zet haar zo voorin de auto. Trrrring, aanbellen bij oma. Hier is ze, en er moet nog eten in…..doei! Gauw vertrek ik naar het station, waar ik Lillian en Roland op zou pikken. 15 meter uit elkaar staan ze te wachten, want ze weten van elkaar niet dat ze op dezelfde taxi staan te wachten, haha! In de auto raken we al gauw in gesprek over van alles en nog wat, vooral om elkaar beter te leren kennen. Lillian, de vlijtige student, helpt ons nog even met de voorbereiding op Overloon. Het is een flink stuk rijden, maar het is gezellig, dus geen probleem. In Overloon stoppen we eerst bij de begraafplaats (War Cemetery) waar Britse soldaten liggen die zijn gesneuveld tijdens de gevechten in oktober / november 1944. Een prachtig onderhouden begraafplaats waarbij het weer opvalt hoe jong de  meeste soldaten zijn gesneuveld, 20, 21 jaar…. We vervolgen onze weg naar het museum. Terwijl we ernaartoe wandelen klinkt er prachtige melancholieke muziek. Er blijkt een openlucht concert te zijn waarbij verschillende muziekstukken worden gespeeld. Prachtig, maar we besluiten er niet te lang naar te luisteren, want daar waren we tenslotte niet voor gekomen!
In het museum zien we gelijk al allerlei oorlogsgeschut staan. Wat ziet het er al vernuftig uit, zonder elektronica, maar wel met dodelijke precisie. Vervolgens komen we in een gesimuleerde bommenwerper terecht waarbij aardig wordt laten zien hoe het er aan toeging. Vervolgens stapten we uit bij het stadhuis, wat samen met alle huizen eromheen door al die bommenwerpers  volledig werd verwoest. De stad staat volledig in brand. Indringende beelden verschijnen op de levensgrote schermen. Vervolgens worden we naar de schuilkelders geleid en horen we de angstige kreten van mensen in Londen en in Berlijn. We besluiten nog een keer te gaan en deze keer alles te filmen. Hierna volgen prachtige foto’s van de hongerwinter; mensen die houtspaanders oprapen, of de graankorrels zoeken die op de grond zijn gevallen. De Bevrijding, waarna zovelen toch het recht in eigen hand hebben genomen, door vrouwen die contact hadden met Duitsers te beschimpen en kaal te knippen, merkwaardig genoeg soms onder het toeziend oog van Duitse soldaten.
Vervolgens lopen we rustig verder door het museum. Verschillende beelden komen voorbij. We nemen de tijd en slurpen alle informatie op. Er is zoveel te zien en te lezen! De propaganda, de foto’s, de interviews, de krantenberichten, de voorwerpen, etc. Heel veel informatie, maar ook prachtige beelden om die tijd weer te geven. 2 uur lang lopen we onafgebroken rond, alsmaar lezend, kijkend, soms met elkaar pratend en wijzend op bezienswaardigheden.

Dan begint toch echt onze inwendige mens zich te roeren. We besluiten terug te lopen naar het restaurant om daar te gaan lunchen. Een heerlijk 12-uurtje (om 13.15 uur) gaat er prima in!
We gaan weer terug waar we gebleven waren en vervolgen onze rustige gang van rondlopen. Wat een schat aan informatie! De politieke afspraken die worden gemaakt met Hitler (en later weer verbroken) maken indruk, alsook de duizenden Nederlanders die een paar maanden eerder nog zijn gebombardeerd om vervolgens te juichen naar een Duitse bommenwerper en de Hitlergroet uit te brengen. Bizarre tijd, met slim opgezette propaganda.

Als ik om me heen kijk valt me op hoe divers het publiek is. Ik had besloten om mijn dochtertje niet mee te nemen, maar hier zie ik gezinnen met hele jonge kinderen, zelf baby’s en kleuters. Maar ook ouderen. Ik zie mensen naar kaarten wijzen en vertellen dat ze daar zijn aangehouden en niet verder mochten. Ik hoor een paar Duitse gezinnen die uitleg krijgen over alle oorlogsellende. Ik zie slungelige tieners die samen met hun vaders met hun handen in de zakken rondlopen. Ik hoor een man tegen zijn vrouw zeggen: “Kijk, en hier begon dus de oorlog” en hij wijst naar een beschrijving die bij het jaartal 1940 staat. Ik moet me inhouden om hem niet te corrigeren. We vervolgen onze weg langs indringende beelden van uitgemergelde mensen. Ook het bordje “Verboden voor Joden” maakt indruk. Na al die beelden kom ik terecht bij een prachtig soort altaar. Er staan een Davidsster en een Kruis met daartussen een fakkel. Een ruimte om te herdenken, om de gevoelens toe te laten. Ik geef me eraan over en zittend op het bankje rollen de tranen over m’n wangen. Ik probeer me beter in te leven, maar dat lukt niet goed. Mijn geest beschermt me om me niet volledig te laten doordringen van alle gruwelijkheden die hebben plaatsgevonden. Als mijn geest dat wel zou doen, zou mijn lichaam waarschijnlijk onmiddellijk flauwvallen, puur uit zelfbescherming.
Het doet goed, zo’n momentje van bezinning. Ik vervolg mijn weg en kom ook de anderen weer tegen. Roland geeft aan wat een tegenstrijdige emoties er zijn; nu volgen er beelden van uitzinnige vreugde toen Nederland werd bevrijd. Chocola en snoepjes worden uitgedeeld. Ik probeer me voor te stellen hoe al die magen daar na jaren te weinig eten op reageren. Collaborateurs worden opgepakt, maar hun kinderen blijven gelukkig gespaard. De menselijkheid komt weer naar boven.

Ook bijzonder is de tentoonstelling van allerlei voorwerpen die mensen in de kampen hebben gemaakt, vaak van allerlei soorten afval. Wat creatief is de mens toch, zelfs in een afschuwelijke tijd.
We komen uiteindelijk terecht in het Marshall Museum, waar een prachtig decor is nagebouwd. Wat een indrukwekkende collectie en wat een echt decor! Inmiddels zijn we wel afgesleten, we komen tot de ontdekking dat we al meer dan 4 uur aan het rondlopen zijn. Tijd om een bak koffie te halen en op huis aan te gaan. Maar niet voor we hebben gekeken naar de winkel met allerlei mooie dingen die met de oorlog hebben te maken. Ik zie nog wel wat boeken en films voor mijn verlanglijstje. Gelukkig ben ik volgende week jarig, dus nog even mijn vrienden en familie informeren!
Bedankt Lillian en Roland, het was een mooie en leerzame dag!

Ilonka Bouwers