18-09-13

Beelden - september 2013 (1)



Deze bijeenkomst stond in het teken van werken met beelden. We hebben fragmenten van verschillende oorlogsfilms- en documentaires gekeken; ‘Het korte leven van Anne Frank’,’De zaak Frank’, ‘De aanslag op Hitler’, ‘Saving Private Ryan’, ‘Zwartboek’ en ’13 in de oorlog’.

Tijdens het kijken van deze fragmenten hebben we gelet op wie de daders en slachtoffers waren en hoe realistisch de beelden zijn. Realiteit en oorlogsfilms zijn twee woorden die niet echt bij elkaar horen.            

De meeste oorlogsfilms zijn zodanig geromantiseerd of vanuit 1 perspectief belicht, dat het geen realistisch beeld meer van de oorlog geeft. 

Het beste voorbeeld van deze middag daarvoor is ‘Saving Private Ryan’. De film geeft een eenzijdig beeld over de strijd van de Amerikanen en vergeet daarbij de Canadese en Britse troepen. De verhaallijn zelf is ook niet realistisch, een groep soldaten die op missie gaat om een soldaat, wiens 3 broers gesneuveld zijn, terug naar zijn moeder te brengen. 

Vorige week op de Grebbeberg hoorden we het verhaal nog van Sergeant Meijer, hij had zijn post verlaten en is daarom de dag erna geëxecuteerd. Zou dan een hele groep soldaten van hun taak ontheven mogen worden om op zoek te gaan naar 1 soldaat? Het goede aan de film vind ik dat de gevechten zo echt lijken en ik hoor in de klas ook dat veteranen verklaard hebben dat de gevechten in de film levensecht zijn. Terwijl ik naar dat heftige en langdurende gevecht in de film kijk, vraag ik mezelf af wat nu het nut eigenlijk is van oorlog. Zoveel mensen dood, en voor wat?

Deze middag staat echt in het teken van kritischer leren kijken naar beeld. Zo blijkt Zwartboek ook niet levensecht te zijn, terwijl heel veel mensen deze film gezien hebben. De gemiddelde kijker weet niet beter dan dat dit de werkelijkheid is. Het fragment van ’13 in de oorlog’ is volgens Wim het meest ‘echt’ van vandaag en laat een joods jongetje zien dat terugkeert naar huis. 
Zijn huis wordt nu bewoond door de buurvrouw, zijn spullen die door ‘vrienden’ bewaard zijn krijgt hij niet meer terug en niemand is blij om hem te zien. Ik begrijp niet waarom de Nederlanders zo afstandelijk tegen de overlevenden waren. Ik lees af en toe in het boek ‘Terugkeer’ van Dienke Hondius, dit boek geeft goed weer wat voor soort negatieve reacties de teruggekeerde joden in 1945 te horen kregen van de Nederlandse bevolking en het lezen hierin is soms schokkend.

Wat ik vooral geleerd heb deze dag is dat niet alles zo zwart-wit is. Goed versus fout, dader versus slachtoffer, het is allemaal zo strikt niet. Een dader kan ook slachtoffer zijn, of andersom; een slachtoffer kan ook dader zijn. Dit vind ik een belangrijk punt om te leren beseffen, mijn ideeën over de oorlog (en ik denk die van heel veel mensen) zijn toch meestal wel zwart-wit en vrij cliché. 

Ik vind het juist zo interessant aan deze minor dat we de diepte in gaan, dat we onszelf losweken van de clichébeelden en proberen het verhaal van meerdere kanten te bekijken.

Hiske Midavaine