05-11-12

Celle en Weimar - Bergen Belsen - Buchenwald, november 2012 (2)



Weimar:  Goethe, Schiller en Hitler

 

In 1933 telde Weimar 49.327 inwoners. Daarvan waren er 91 als Joods persoon geregistreerd. Het gaat wat betreft Joodse inwoners om nog geen 50 gezinnen.  
Zo weinig dat de stad geen eigen synagoge heeft. In de daarop volgende jaren neemt het aantal Joodse inwoners af, als gevolg van anti Joodse maatregelen, de boycot van joodse winkels, represaille maatregelen, het ontnemen van grondrechten etc. 
 
Na de machtsovername van Hitler neemt het anti Joodse sentiment in Weimar nadrukkelijk toe.
 
In 1935 verschijnen er borden langs de toegangswegen tot Weimar, met het opschrift Joden niet gewenst
 
In 1938, tijdens de Kristalnacht, niet de eerste pogrom in de stad,  moet de laatste joodse winkel eraan geloven, Hetemann Schreibwaren  und Puppenladen. Eigenaar is de weduwe Hedwig Heterman, 72 jaar oud. Zij moet toezien hoe SS, SA en burgers van de stad haar zaak kort en klein slaan. Vervolgens wordt zij  ernstig mishandeld. Hedwig, door kinderen in de buurt Puppenfrau genoemd, omdat zij oude poppen zo liefdevol repareert, krijgt geen hulp. Niemand neemt het voor de oude vrouw op.
 
Tegelijkertijd wordt een aantal Joodse mannen afgevoerd naar het nabij gelegen concentratiekamp Buchenwald.
 
In 1939 zijn er dan nog 11 joodse  gezinnen in Weimar woonachtig. Bij het begin van de oorlog in dat jaar krijgen deze die zijn overgebleven een soort van huisarrest, ze worden opgesloten in Judenhausern. (Belverderer Allee 6, Brühl 6 en Teichgasse 6.)
 
Een aantal Joden pleegt zelfmoord. 
 
Vanaf 1942 worden de allerlaatste Joden uit de stad gedeporteerd. Het merendeel van de Joodse inwoners van Weimar heeft de oorlog niet overleefd.  En daar was het uiteindelijk, - wat kun je zeggen, de nazi’s, de Duitsers, de inwoners van Weimar -, om te doen. 
 
Ook Puppenfrau Heterman overleeft de oorlog niet.      
Zij verblijft tot 20 september 1942 in Judenhaus Teichgasse 6, dan wordt ze op 76 jarige leeftijd gedeporteerd naar het ghetto van Theresienstadt, waar ze 23 februari 1943 overlijdt.
 
Wim Borghuis