19-11-12

Bergen Belsen & Buchenwald - november 2012 (1)


Bergen-Belsen en Buchenwald.

Een man vertelde mij hoe hij ooit met een oudere Joodse man had gesproken die een kamp had overleefd. De Joodse man vroeg aan de man: ‘wat is het tegenovergestelde van liefde’? 
Het antwoord dat werd gegeven van de andere man was: haat. De joodse man schudde zijn hoofd. ‘Dat is niet het juiste antwoord. Wat het meeste pijn doet is geen haat, want haat zit te dicht bij liefde of is in elk geval nog een gevoel. 
Een gevoel voor iemand.

Het tegenovergestelde van liefde is ontkenning. Wanneer er wordt ontkent dat je mens bent en ontkent dat je er toe doet.. dat doet het meeste pijn’. De Joodse man vroeg nog een vraag aan de andere man. ‘Wat is het tegenovergestelde van ontkenning’? Het antwoord dat gegeven werd door de man was: ‘liefde’. De joodse man schudde opnieuw zijn hoofd en zei; ‘nee, het tegenovergestelde van ontkenning is erkenning. Erkenning dat wij mensen zijn.. erkenning dat het allemaal echt gebeurd is.. erkenning dat het mij heeft gevormd tot op de dag van vandaag’..

Het ontkennen kon niemand meer, als je dat al zou willen. Het geloven dat het ooit echt was gebeurd en dat mensen er toe in staat zijn zoveel pijn en vernietiging aan te richten, maakte dat de rillingen over mijn rug liepen. Zowel Bergen-Belsen als Buchenwald waren eye-openers. Je kunt het horen, je kunt het zien, je kunt het lezen, maar niks komt zo dichtbij als bij de (massa)graven staan in de wetenschap dat er duizenden mensen liggen. De verhalen van de harde werkelijkheid toen, lagen zo ver weg van mijn veilige leventje nu.

Beide kampen straalde kou, kilte, bitterheid, verderf en ellende uit. Mensen waren letterlijk weg geschoffeerd en hoeveel is er niet gevochten.. gevochten om te blijven leven. Gevochten tegen de honger, de vernedering, de beestachtige behandelingen, de martelingen, de nummering, de mensontering… en soms zelfs opgegeven.. omdat jij bent wie je bent.
Ik heb daar gelopen, stond daar en probeerde alles tot mij te nemen terwijl de meest afschuwelijke verhalen werden verteld en af en toe bewust en onbewust de informatie langs mij heen ging. Soms stond ik zo dichterbij de graven, monumenten, vernietigingsmachines en was het voor mij nog nooit zo ver weg geweest.. kan jij het je echt voorstellen, dat het echt allemaal gebeurd is, door de wil van één man?? Toch was het bewijs daar… in de kampen.

Een gevangene die kamp Buchenwald had overleefd zei:Angst kwam bij sommige misschien niet in hun woordenboek voor, omdat we het verborgen wouden houden voor de ss-ers, maar het was in onze  ogen te lezen, want onze ogen konden nooit verraden wie we waren en zijn. En dat was ook het constante beeld dat te zien was.

Ik zal het niet meer vergeten.. en dat wil ik ook niet. Mijn lessen zijn hard geweest en hoe onbenullig mijn problemen vandaag de dag soms zijn. Dank voor de prachtige groep, die de nuance erin gooide, wat soms zo hard nodig was. En dank aan de gidsen en onze docent Wim Borghuis.


Moed is niet het tegenovergestelde van angst. Het is eerder het weten dan iets belangrijker is dan angst.
Het motto en de overlevingswil van veel gevangenen.. en het bewijs dat Hitler niet heeft gewonnen!

Yvonne Buwalda