19-10-12

Kamp Vught (2) - Oktober 2012



Dinsdag 16 oktober hebben we voormalig kamp Vught bezocht. Ik weet nu waarom we dat stuk voormalig naziterrein als laatste excursie in Nederland hebben aangedaan. Wat een ontstellend indrukwekkende plek is dat.
 
De gids vertelde aan de hand van de nagebouwde barak hoe het leven daar eruit heeft gezien.
De bezoeker kan aan den lijve ondervinden hoe je daar bijvoorbeeld at en sliep (of in ieder geval op je strozakken bed lag). Het was er koud, kil en krap in die barak, en wij waren daar nog maar met ons veertigen, als ik de andere bezoekers voor het gemak even meetel. Het gaat het voorstellingsvermogen haast te boven als je je bedenkt dat ze daar met wel 240 man gezeten hebben. 

Wat helemaal alle fantasie slaat, is het nog intacte crematorium. Voor de bezoeker is dit een tastbare en confronterende plek, doordat alles daar letterlijk doet denken aan de allervreselijkste praktijken die je je kunt bedenken. Zeker voor de visueel ingestelden (onder wie ondergetekende zelf) was dit een macabere, verdorven ruimte. Wetende dat dit niet een crematorium was zoals we nu kennen, maar eerder een geflatteerde wegwerkoven voor vuilnis, zorgt voor een nog groter gevoel van afschuw als je hier binnen bent.
 
De as en resten van botten gooiden ze in een put, waar later stenen overheen zijn gelegd. Deze put (waar dus niets meer van te zien is) bevat de resten van 750 mensen. De plek is aangemerkt met een kruis en een davidsster, en is nu een herdenkingsplek. Binnen in het museum hebben alle 750 mensen een naam gekregen middels bordjes, die naast elkaar in de bezinningsruimte hangen. 

We zijn ook bij het monument geweest op de fusilladeplaats. Het monument is bijna twintig jaar geleden beklad door onbekenden. De stenen met namen van de gefusilleerde mannen zijn overgebracht naar het museum, waar ze nu – beklad en al – een speciale plek hebben gekregen, samen met het gedichtje dat een onbekende erbij heeft gehangen. 
 

Kon je teer smeren
Over steen, namen, verleden?
Dwaze stumper, zulke namen
Zijn nooit uit te wissen!
Ze staan gegrift in talloze
Mensenzielen, onaantastbaar
Voor jouw verziekte haat.
Ze staan met vuur geschreven
Aan de hemel, welks licht
Jou ondraaglijk is

Je hebt niets bereikt,
Teerling
Je hebt voor alles alleen
Je eigen naam besmeurd
Niet die van hen:
Zij glimlachen om jouw woede
Badend in het licht,
Wiegend op Gods adem
En zingen heel zacht en stil
Voor wie het wil horen:
Vrede
  

Nadine Hoogvelt