17-09-12

Zwijgende stilte, oorlogsgeweld en een geheim luik (Oorlogsmuseum Overloon - 2)



Ik ben verbaasd wanneer ik met twee studiegenootjes de parkeerplaats van museum Overloon op kom rijden om onze gemiste excursie in te halen. Het is twaalf uur maar het museum oogt verlaten. Ook tijdens de wandeling door het park naar het museum toe lijken we wel alleen te zijn. Het heeft iets magisch. Een zwijgende stilte uit respect voor het schreeuwende oorlogsgeweld dat oorlog heet, die ooit weerklonk op deze plek.

De stilte is in het museum snel verdwenen. 
Tussen de oorlogsvoertuigen voert een gezinnetje met twee kleine kinderen aan een picknicktafel geanimeerd een gesprek tijdens de lunch. Het is een vreemde situatie en een groter contrast kan ik me op dat moment niet inbeelden. Onwillekeurig denk ik terug aan de Grebbeberg en de soldaten die daar stand hielden tussen de schreeuwende en lachende aapjes.
In de grote hal met oorlogsvoertuigen ren ik direct enthousiast op een grote glimmende rode knop af en druk er op. Ik heb meteen spijt. In de hal ruikt het naar machines en olie en nu galmen er, door mijn ene druk op de knop, ook luide oorlogsgeluiden door de ruimte. Voor mij lijken al deze immens grote voertuigen op elkaar en ik kan ze maar moeilijk interessant vinden, enkel misselijkmakend.
Het meeste indruk maakt, wellicht voor velen, het meest nietszeggende gedeelte van het museum. Midden in het museum staat een nagebouwde huiskamer. Er staat een tafel met stoelen en een boekenkast. De ramen zijn afgeplakt. Het is een kamer in oorlogstijd. Daarnaast is een klein onderduikerskamertje nagebouwd. Er staat één enkel bed in de lage ruimte en er is een trappetje dat naar de krappe vliering erboven leidt waar een kleine wastobbe staat, bedoeld als wasgelegenheid. Wanneer ik rondloop in de woonkamer valt mijn oog op een bordje dat me wijst op een piepklein luikje onderin de kast. Het luikje biedt toegang to de schuilkamer. Ik gooi enthousiast grappend mijn tas door het piepkleine luikje en kruip er dan zelf achteraan. Ik wist waar ik uit zou komen maar toch maakt het me even stil wanneer ik gebogen in het kamertje sta. Het maakt indruk, deze letterlijke onderdrukking te ervaren. Geen controle, geen wil, geen voedsel, geen rechten enkel constante angst en onzekerheid. Alleen vragen zonder antwoord.

We eindigen onze dag met drie dilemma’s. Drie onmogelijke keuzes in oorlogssituatie. Ik wil graag zeggen dat ik in de oorlog een held was geweest, iedereen had geholpen en me hevig had verzet. Eerlijkheidshalve moet ik echter bekennen dat ik waarschijnlijk te bang was geweest om iets te doen en een struisvogelpolitiek had gevoerd. Na vandaag weet ik het even niet meer zo zeker. Kruip door zo’n luik en laat alles wat je denkt te weten, alle zekerheid en antwoorden samen met je rechten achter in de kamer voor het luik en het alles veranderd.

Op naar volgende week.

Maike de Groot