14-09-12

Oorlog op de fiets - Grebbeberg mei 1940 (2 - september 2012)


Geen mitrailleurs maar een spade. 
Geen gevechtstrainingen maar wel een opleiding tot professionele menselijke graafmachine. Dat is wat het Nederlandse leger kreeg van de overheid. Gierigheid, knulligheid en gebreken. Dat is kenmerkend voor het gevecht dat op en rond de Grebbeberg is geleverd.

De Grebbeberg is de start van de excursiereeks. Vreemde gezichten worden bekende gezichten binnen mijn minorgroep. Dat geldt ook voor de mensen die ik dinsdag een beetje heb leren kennen door de verhalen van onze gids Kees. Ik herinner me de indruk die de lange rijen witte grafstenen op me maakten toen ik op de middelbare school een militaire begraafplaats gezocht. Ik was geschokt door de jonge leeftijd van alle mannen. Dat is nu niet anders. Bij willekeurige graven krijgen we te horen wie er ligt en wie hij was. Ik leer niet enkel de namen kennen en hun functie, maar de mens daar achter. Het is confronterend en echt. De zaag die het verhaal steeds verstoord zorgt dat er steeds takken van de bomen hard op de grond ploffen. Symbolisch en bijna prettig storend.

Tijdens de wandeling verbaas ik me steeds meer over de knulligheid van het Nederlandse leger en ik kan het niet helpen dat er beelden van Duitsers in tanks met grote mitrailleurs op mijn netvlies verschijnen, terwijl jonge Hollandse soldaten op een fiets zitten met in hun hand één enkele schep. Boven hen slingeren apen, ontsnapt uit het dierenpark, die hen vrolijk toejuichen. De verhalen van gids Kees brengen deze plek tot leven. Ik vind ze soms zo cru dat ik niets anders kan dan het op een satirische manier lachwekkend te maken en me vast te houden aan mijn schrijnende behoefte aan mijn gemiste koffie van deze ochtend. We lopen langs een mensenval.  Wederom kan ik de beelden niet stoppen. Mannen die te horen krijgen dat ze in de bunker plaats mogen nemen, wachtend tot die granaat valt en zijn verwoestende kracht toont. Waarna de resten van de bunker heel effectief gerecycled zullen worden door de Duitsers. Hadden zij ook afvalbakken in verschillende kleuren op hun treinen staan?
De ingang van de Grebbeberg wordt gesierd door twee leeuwen die naast een kruis liggen. Het opschrift luidt: Den vaderland getrouwe. Noem me een watje of een echte vrouw maar ik vind het hartverscheurend om te weten dat meneer Ouwehand zijn leeuwen moest doden en zijn levenswerk moest beeindigen. ‘Den vaderland getrouwe’.Het is veel informatie maar de sfeer is gezellig. Uitgeput kom ik hijgend en zeurend om eten en drinken bovenop de Grebbeberg aan na de 200 trappen. Informatie de wijselijk voor ons was verzwegen aan het begin van de dag. Mijn conditie is schrikbarend slecht. Ik rust het liefste na de eerste 50 trappen even uit. De rest van de groep loopt echter achter me en ik voel me gedwongen door te gaan. Is dit in het geheime deel van de excursie? De ervaring van het worden opgejaagd, geen weg terug? Ik raad koffie aan voor de mensen zoals ik met de conditie van een fruitvliegje.

De rondleiding is bijna ten einde en grappen en grollen lijkt de manier te zijn voor iedereen om alle indrukken een plekje te geven. Eén ding is duidelijk: vandaag was ervaringsgericht. Ik ben uitgeput en uitgehongerd. Tijd voor koffie en chocola op hun levensreddende kracht te tonen.

Maike de Groot