26-09-12

Kamp Amersfoort - september 2012 (2)



Eenzame wachttoren

Dinsdag 26 september 2012 was de heer Cees Biezeveld, oud-directeur van Stichting Nationaal Monument Kamp Amersfoort, te gast op de HU om te vertellen over zijn ervaringen met de (overlevenden van) de oorlog. 

Zijn verhaal was een prima inleiding op de excursie naar Kamp Amersfoort die voor de middag gepland stond. Hij vertelde over het verleden van het kamp, over het karakter (er heerste een SD-regime, een keihard en sadistisch beleid), over de gestoord verklaarde SS’er Kotälla die verantwoordelijk was voor de verschrikkelijke mishandelingen, over de heldin van het Rode Kruis – Loes van Overeem – die ervoor gezorgd heeft dat een groep gevangenen het kamp uiteindelijk overleefd hebben, over het ‘vergeten’ kamp en over de strijd die geleverd moest worden om erkend te raken bij de overheid voor subsidies.

Na deze inleiding verzamelden we ’s middags bij het voormalig kamp in Amersfoort. Daar aangekomen was er een filmpje te zien over een overlevende, die vrij precies vertelde hoe het eraan toeging in het onder de leiding van de SD staande kamp. We werden daarna rondgeleid door een mevrouw die geboren is in de oorlog en daardoor zich tot de tweede generatie kan rekenen. Ook zij wist heel precies en met veel gevoel te vertellen over de verschrikkingen en de dagelijkse gang van zaken ten tijde van de Duitse bezetting van het kamp. We zijn via de voormalige bunker, de Rozentuin en het kantoor van de commandant naar de door Joodse gevangenen gegraven greppel gelopen, waar de fusillades plaatsvonden.
Op de weg daarnaartoe kwamen we langs de ingang, die geïllustreerd werd door de aanwezigheid van een echte wachttoren. Een enkele toren, die gerestaureerd is en kwaadaardig boven de bezoeker uittorent. 
Een stille getuige van alle gebeurtenissen.

We vervolgden onze weg en we kwamen na het monument bij een indrukwekkend pad. Indrukwekkend door de wetenschap wie dit pad gegraven heeft en met name hoe dat gebeurd is. De erbarmelijke omstandigheden, de honger en de brute afstraffing als het zware werk niet meer lukte, zorgde ervoor dat vele mensen hier met graven het leven hebben gelaten. Eigenlijk is meer een soort ‘poort’ vanwege de hoge aardewallen. En als je die gedachte van een ‘poort’ doortrekt, zou je er zelfs nog verder in kunnen gaan… Maar dat is geheel aan de fantasie van de bezoeker. 

Het is heel tegenstrijdig dat er nu fluitende vogeltjes te horen zijn in de bomen op de rand, dat er allerlei soorten grassen groeien en muizenholletjes te vinden zijn in de wallen. Aan het eind staat er een monument in de vorm van een gevangene die staat voor alle gevangenen. Een mooie, betekenisvolle afsluiter van het bezoek aan nog een erfenis uit die zwarte tijd.

Nadine Hoogvelt