11-01-12

Veteranen (2), januari 2012


Vredesmissies

Vandaag stonden twee gastsprekers op het programma. Beide gastsprekers hebben gediend in voormalige brandhaarden in de wereld en deel uitgemaakt van vredesmissies. Een voormalig kolonel die in Afghanistan en Joegoslaviƫ had gediend kwam aan het woord. De tweede gastspreker had destijds deel uitgemaakt van Dutchbat in Joegoslaviƫ, Srebrenica. Zelf kan ik mij de beelden op televisie nog herinneren van kolonel Karremans en generaal Mladic. Ook het feest bij terugkomst in Zagreb staat mij nog voor de geest. In ieder geval wist ik als kijker niet wat ik daar van moest denken. Wat er precies aan de hand is geweest, is voor een groot deel nu wel bekend alhoewel er ook nog veel vragen blijven.

De Nederlandse mentaliteit als het gaat om militarisme is anders dan in andere delen van de wereld zoals het Oostblok en Afghanistan. Daar geeft het status als je als man in het leger dient. In Nederland ligt dat anders, op het moment dat er een leger nodig is, dan is dat prima, maar als er geen dreiging is van een oorlog dan is het alleen maar een kostenpost. De huidige bezuinigingen bij defensie en het afstoten van veel kazernes en materieel passen dan ook goed bij deze visie. Veel militairen die terugkwamen vanuit vredesmissies waren getraumatiseerd. In het begin toen militairen werden uitgezonden naar vredesmissies, was er geen begeleiding en opvang. Tegenwoordig is dat veel beter geregeld. Daarnaast is er meer positieve aandacht en erkenning voor veteranen.

Duidelijk is wel geworden dat het beginnen van een vredesmissie niet alleen wordt ingegeven om vrede te stichten en mensen te helpen. De drijfveren bij politici en hoge ambtenaren liggen vaak ergens anders. De militair op de werkvloer is van goede wil en streeft daadwerkelijk ter plaatse naar een beter leefklimaat voor de mensen. Andere belangen spelen voor politici een belangrijke rol waarbij het economisch belang een hele grote is. Ook doordat verdragen zijn getekend, heeft Nederland zich geconformeerd aan daadwerkelijke deelname bij vredesmissies. Wij willen als land meedoen op het hoogste niveau. Dat betekent dan ook dat het verplichtingen met zich meebrengt. Doordat wij op het hoogste niveau opereren, heeft Nederland belangrijke onderhandelingsposities bij het sluiten van economische contracten. Ook het bewaren van de rust in gebieden waar conflicten zijn en wij economische belangen hebben, kan een reden zijn om deel te nemen aan een vredesmissie zodat het desbetreffende land economisch zo min mogelijk wordt getroffen. Dat hele beslissingsproces van deelname gaat langs de weg der geleidelijkheid. De politiek moet er voor zijn, de kans op succes wordt ingeschat en het moet ook uitvoerbaar zijn. Kortom voordat er wordt besloten, worden alle plussen en minnen secuur in kaart gebracht en besproken. Nu ik dit zo schrijf heb ik helemaal niet het idee dat vredesmissies worden uitgezonden met als doel vrede te stichten, nee andere belangen voeren de boventoon. En dat over de rug van burgers en militairen die zijn en worden uitgezonden.

Kijkend naar wat er gebeurt is in Srebrenica, de visie van de gastspreker (de enclaves moesten vallen om rust in het gebied te krijgen en aaneengesloten grenzen te krijgen) en de vele vragen en kanttekeningen die achteraf zijn geplaatst, dan gold voor deze missie dat vooraf al vaststond dat deze moest mislukken.

De omstandigheden waaronder de militairen moesten werken, het weigeren van luchtsteun, de passieve houding van de VN, het kwijtraken van een fotorolletje waar bewijsmateriaal op stond, enz. spreekt niet in het voordeel van de VN, politici en topmilitairen. Ook bij ander missies kan je je afvragen wat het resultaat is geweest en welke andere belangen hebben meegespeeld.

Na alles wat ik heb gelezen, gehoord en gezien wordt ik steeds wantrouwiger en twijfel ik steeds meer aan de bedoelingen en integriteit van politici, de VN, hoge ambtenaren en topmannen van grote bedrijven. Ieder opereert vanuit zijn eigen belang en positie zonder zich over de echte problemen ter plaatse zorgen te maken en daar worden burgers en militairen in grote getale voor opgeofferd.

Bert Hofman