07-12-11

The Holocaust experience (2), 6 december 2011


De Holocoast experience,een onvergetelijke ervaring

Mijn vader is dit jaar tachtig geworden. Als gezin hebben wij hem daarom een leuk dagje aangeboden. Wij zijn een paar maanden geleden met elkaar naar het mediapark in Hilversum geweest. Op dit terrein staat sinds enige jaren het gebouw van Beeld en Geluid. Je kan er gebruik maken van de experience, een zeer afwisselende informatiebron over de geschiedenis van radio en televisie. Bij deze experience is het de bedoeling zoveel mogelijk facetten rondom radio en televisie zelf te laten ervaren, een aanrader voor jong en oud. Tegenwoordig willen musea de bezoekers zo veel mogelijk zelf laten ervaren en zelf dingen laten doen.

Toen ik de eerste beelden zag van de Hollocaust Experience, moest ik direct aan Beeld en Geluid denken. In het Simon Wiesenthal Center en het United States Holocaust Museum komt de bezoeker in aanraking met de verschrikkingen van de concentratiekampen. Ze willen daar proberen dat de bezoeker de verschrikkingen zo veel mogelijk zelf ervaart en zo een schokeffect teweeg brengen. Zelfs de gaskamers zijn minutieus gekopieerd. Volgens een strak schema kunnen bezoekers alles bezichtigen en ervaren, alles is perfect geregeld en georganiseerd. Met veel bombarie komt de informatie tot de bezoeker en wordt hij of zij overweldigd door de beelden en materialen. Ik vraag mij af of er geen andere manier is om de bezoeker te informeren.

De beelden van de film werden afgewisseld met beelden uit Auschwitz-Birkenau. Ook hier is het een komen en gaan van toeristen (in fleurige bussen) die al fotograferend het terrein en zichzelf vastleggen voor het nageslacht. Ook wordt daar geprobeerd alles wat bewaard is gebleven zo goed mogelijk te conserveren.
Een prachtige documentaire die alleen laat zien en de kijker zelf vragen laat stellen en conclusies laat trekken. De film liet mij in ieder geval goed nadenken hoe ik zelf zou willen herdenken en hoe ik mijn leerlingen zou kunnen voorbereiden op een bezoek aan een museum, herinneringscentrum of voormalig terrein van een concentratiekamp.

De discussie die hierna ontstond liet ook duidelijke verschillen van mening zien. Verschillen van mening op het gebied van gedrag, kleding, voorbereiding, opzet van informatie, eetgedrag, enz. Een hele lastige discussie omdat het thema erg gevoelig ligt en iedereen respect en waardigheid anders ervaart. Iets waar wij met elkaar, in zo’n korte discussie, ook niet direct uitkwamen.

Toen ik thuis kwam, kwam ik in andere wereld terecht. Mijn nichtjes uit Canada zijn namelijk in Nederland en zij zouden bij ons deze nacht doorbrengen. Het was erg gezellig en we hebben met elkaar veel herinneringen opgehaald, dat was lachen gieren brullen. Kortom het was een enerverende dag voor mij. ’s Avonds in bed nam ik samen met Jolande de dag nog even door. Dat doen wij wel vaker, nog even lekker kletsen met elkaar. Zij kan niet zo goed tegen al die verschrikkelijke verhalen waar ik mee te maken krijg. Ik ben dus selectief in wat ik tegen haar zeg.

Ik sprak mijn verbazing uit over het gala diner dat ik had gezien. Tijdens dit ‘fundraising-gala’ diner kwamen op een podium de verschrikkelijke beelden van de kampen voorbij. Hoe is het in vredesnaam mogelijk dat wij op deze manier met het verleden omgaan, zelfs mensen die zelf betrokken zijn geweest bij de Holocaust. Waar begint en stopt de waardigheid? Bovendien vond ik de kledingkeuze van de toeristen vaak niet gelukkig, vooral de wielrenners uit BelgiĆ« die het terrein van Auschwitz-Birkenau opfietsten gaven mij te denken.
Jolande zei tegen mij dat ik goed moet beseffen dat ik een half jaar bezig ben met dit thema en, logisch, andere inzichten heb gekregen over deze tragedie. Andere mensen leven hun leven en zijn niet zo intensief met dit thema bezig. De gemiddelde toerist ook niet, die kan komen in zijn korte broek met fototoestel, pet en zonnebril. Zij hield mij goed een spiegel voor, ook ik kan op vakantie zo in mijn korte broek een kerk binnenlopen om te bezichtigen. Ja, ze heeft gelijk. Dat
betekent overigens niet dat ik geen respect heb voor de omgeving waar ik mij bevind.

Toch wil ik leren van wat ik heb gezien. In ieder geval wil ik vooraf goed beseffen waar ik naar toe ga en mij realiseren wat kleding en gedrag bij een ander kan doen als je zoiets als een concentratiekamp of herinneringscentrum gaat bezoeken.

Bert Hofman