01-12-11

First Kill, november 2011


Deze bijeenkomst stond in het teken van een documentaire, First Kill. Een gedeelte van deze documentaire hadden wij al gezien tijdens de bijeenkomst ‘Een Duivelse Transitie’. Ik vond dat deze bijeenkomst ook in het verlengde lag van die presentatie. De daders stonden centraal, maar het grootste verschil met de bijeenkomst Een Duivelse Transitie is dat hier niet vanuit de gedragskunde daden werden verklaard, maar dat militairen zelf moesten proberen een verklaring te geven voor hun (wan)daden.

In de documentaire kwamen verschillende militairen uit de Vietnamoorlog aan het woorden en een oorlogscorrespondent, Michael Herr, die de gevechten van nabij had meegemaakt. Hij is daardoor ook als ervaringdeskundige betrokken geweest bij verschillende oorlogsfilms, waarvan Apocalypse Now de bekendste is. De militairen en Michael Herr, spraken zeer rustig en weloverwogen. Dit maakte, in combinatie met de beelden, op mij een sinistere indruk. Gewone mensen, zoals jij en ik, die verschrikkelijke dingen hadden gedaan en meegemaakt die daar nu kalm hun verhaal deden. Bij de vraag ‘Hoe kom je tot zulke daden?’ deed Billy dit af met ‘gewoon doen’. Voor mij was dit een iets te gemakkelijk antwoord. Zelf denk ik dat hij zich wilde laten gelden, de kick ergens bij te horen en respect af te dwingen bij zijn makkers. Ook zijn postuur hielp niet mee, hij was de kleinste van het onderdeel en wilde dat misschien door zijn daden compenseren.

Je merkte bij de vraag over hun eerste dode dat ze stil vielen. Het stond in hun geheugen gegrift en zij konden er lastig over praten. Het ging met horten en stoten. Misschien wel het bewijs dat hun eerste doding het moeilijkst is geweest. Daarna nam de routine het over. Zelfs kinderen moesten eraan geloven. Ik vergelijk het met een reuze achtbaan. De eerste keer vind je het vreselijk eng, maar na een paar keer draai je er je hand niet meer voor om. Vandaar dat ik heb gekozen voor dit begeleidende plaatje. Als er een schaap over de dam is, volgen er meer, het domino-effect. Dat zie je in het plaatje terugkomen. Wat je ook ziet is dat de poppetjes niet van elkaar zijn te onderscheiden, elk poppetje is hetzelfde en niet als individu herkenbaar. Het gaat niet om de persoon, maar het doden staat voorop. De mens is slechts een object, een nummer. Waar heb ik dat eerder gehoord? Voor emotie is geen plaats, slechts de kik van het doden telt. Zelfs competitie speelde een rol in de Vietnamoorlog. Men troefde elkaar af met aantallen doden.

Opvallend vond ik de opmerking van Wim die hij aan het eind fijntjes gaf over Billy. De medicijnen die hij innam, hadden niets met de Vietnamoorlog te maken maar met een auto-ongeluk waardoor hij in een rolstoel terrecht was gekomen en daardoor ook medicijnen moest nemen. Deze beelden in de documentaire zijn dan ook bijzonder suggestief, want je zou denken dat Billy de medicijnen neemt om zichzelf onder controle te houden na al zijn ervaringen in de Vietnamoorlog. De trillende vingers, de medicijnendoosjes en de slokjes water spreken boekdelen. Met de wetenschap die ik nu heb, vind ik deze beelden uiterst storend en doen ze afbreuk aan de waarheid. Het publiek wordt op het verkeerde been gezet. De confrontatie en de waarheidsvinding was juist bereikt als deze beelden waren weggelaten en er was afgesloten met de opmerking van Billy. Hij wilde graag terug naar Vietnam, niet zoals toeristen dat nu doen, maar om te doden. Dát is wat Billy nog steeds wil, doden! Niets meer en niets minder.

Duidelijk is wel dat het doden van mensen klaarblijkelijk iets losmaakt. Het geeft een fijn gevoel, je wilt steeds meer, het werkt verslavend. De adrealine stroomt door je lijf. Billy vergeleek het met seks, een behoeft die ook telkens weer terugkomt. Als je de vergelijking maakt met seks, ga je het wellicht beter begrijpen…….toch?

Langzamerhand denk ik dat in ieder mens barbaarse trekken kunnen zitten. Een beklemmende gedachte. Als de omstandigheden ‘mee zitten’ zijn wij allen tot verschikkelijke dingen in staat. Een treurige conclusie lijkt mij zo.

Bert Hofman