03-10-11

Kamp Westerbork (4 / 27 september 2011)


Het ontvangst is hartelijk. Past dit bij deze plek? Bij het schrijven van mijn bijdrage voor het blog besef ik mij dit pas. Er zijn mij vandaag enkele zaken specifiek opgevallen, die ik graag met het papier wil delen.

Toen Hitler in 1933 aan de macht kwam, kwamen er elk jaar meer Joodse vluchtelingen naar Nederland. Na de kristalnacht in november 1938 kwamen er zoveel vluchtelingen, dat Nederland besloot een opvangcentrum te bouwen voor deze mensen. Toen noemde men ze nog vluchtelingen, tegenwoordig noemen we ze asielzoeker.

In eerste instantie had de Nederlandse regering een andere plek in gedachten dan Westerbork om het complex voor vluchtelingen neer te zetten. Uiteindelijk besloot Koningin Wilhelmina dat het niet de gekozen plek kon worden, omdat deze plek het toerisme en daarmee de economie zou aantasten. Daarnaast lag die plek te dicht bij Paleis het Loo. Het moest een plek worden, waar genoeg ruimte was. Het werd kamp Westerbork. De Joodse vluchtelingen die er leefden maakten nauwelijks deel uit van de Nederlandse samenleving. Het roept bij mij het gevoel op dat de mensen werden weggestopt om er vooral zo min mogelijk last van te hebben. En het is raar, als ik over het terrein loop van Westerbork en zie hoe stil en afgelegen het ligt, trek ik de parallel met nu. Ook de vluchtelingen of zo je wil asielzoekers van tegenwoordig worden samen gebracht in zogeheten asielzoekerscentra. Op www.coa.nl kun je een rondgang maken over een opvangterrein. Het heeft veel gelijkenissen met Westerbork. Een slagboom, blokken met huizen, in het midden een speelterrein, een schooltje, een ontmoetingscentrum. En het meest opvallend, ze liggen meestal buiten alle voorzieningen van de plaats waar ze zijn gesitueerd. Voor mijn gevoel is er weinig verandert in de mentaliteit en het denken over vluchtelingen. Ik vind het schokkend.

De mensen in Westerbork hebben het ten opzichte van de andere kampen in Nederland redelijk goed gehad. Hoe zo, redelijk goed. Mensen kregen voldoende verzorging om niet te verzwakken, zodat ze op transport konden. Er was ruimte voor toneel, vrijetijdsbesteding en de commandant werd betiteld als kindervriend. Je zou het hartelijk kunnen noemen. Bij het lezen van het boekje van Marion Blumenthal komen de woorden hartelijk en redelijk goed helemaal niet in mij op. Zowel tijdens de presentatie als bij de rondleiding krijg ik de indruk dat het in Kamp Westerbork wel mee viel. Ik denk dat het niet zo was. Het leven in een kamp met een afrastering van prikkeldraad is altijd slecht. Je wordt van je vrijheid beroofd, je bent gevangene en dat kan nooit als redelijk goed worden afgeschilderd. Dagelijks leven met angst is verschrikkelijk. Het leven in Kamp Westerbork was slecht, in een ander kamp nog veel slechter.

Ik had graag even stil willen staan bij de monumenten, even een moment van bezinning voor de mensen die hier zo’n slecht leven hebben gehad. Helaas gaf de rondleiding daarvoor niet de gelegenheid. Bezinnen kan op elk moment, ik doe het tijdens mijn bijdrage voor het blog.

Marlou Bakker