12-10-11

Hollandsche Schouwburg - 11 oktober 2011 (2)


“De gevel is prachtig”, is het eerste dat ik denk als ik met tramlijn 9 voor de deur uitstap. Het is niet voor te stellen dat Nazi’s dit pand gebruikten om de Joodse bevolking in de jaren ’42-’43 te deporteren naar Kamp Westerbork en later ook naar Kamp Vught. En toch is het waar.

De Jodenbuurt wordt in 1941 afgesloten door een groot hek te plaatsen rondom de wijk. Enkele bruggen bleven open om de wijk te kunnen verlaten of in te komen, waarop een permanente controle plaats vond. De Hollandsche Schouwburg was centraal gelegen, het was een groot gebouw, dus een uitgelezen plek om de Joden in bewaring te houden. Toen in 1942 een eerste oproep kwam om je als Jood te melden bij de HS, gaven daar maar weinig mensen gehoor aan. Grote razzia’s volgden en zo kwam het dat er meer dan XXXX joden werden gedeporteerd. ( Voor het juiste aantal heb ik contact gezocht met JHM, maar hadden het niet paraat. Wordt vervolgd).

Het enige dat rest van deze afschuwelijke periode zijn de verhalen en foto’s en de voorgevel van het pand. Het pand is architectonische zo ingericht dat het contrast zichtbaar blijft. De voorgevel met de vele ramen, die symbool staan voor het verzet; de achtergevel met één enkel raam dat symbool staat voor de deportatie; en de achtertuin gevuld met bomen als symbool voor de continuïteit van het leven van de Joden. En vooral het laatste wordt ons door de gids enkele malen duidelijk gemaakt.

Als we na onze rondleiding via de Nieuwe Herengracht en het Jonas Daniël Meijerplein richting het Joods Historisch Museum lopen voor een korte film, lopen we en passant de dokwerker voorbij. Het monument ter nagedachtenis van de Februaristaking in 1941. Maar ook struikelen over enkele struikelstenen. De stenen worden geplaatst in het trottoir voor de huizen waaruit de Joden zijn verdreven en later vermoord zijn. Er zijn kleine blijvende herinneringen van deze afschuwelijke periode.

Na het bekijken van het interview met Lydia, die in de periode ’42-’43 vanuit haar huis op de binnentuin van de Hollandsche Schouwburg keek, werd ons de vraag gesteld, wat het meest indrukwekkende was wat we gezien/gehoord hadden?

Zoë: “Je leven wordt in stukjes afgebroken, elke week, elke maand. Telkens wordt er een stukje van jouw leven, jouw vrijheid van je afgepakt, heel langzaam, heel pijnlijk tot je helemaal leeg, kaal en zonder enig respect “niks meer” voorstelt.

Ik had het niet mooier kunnen zeggen.

Marlou Bakker