28-10-11

Gastsprekers (3), oktober 2011


Eigenlijk weten we er maar heel weinig over: Nederlands-Indië in 1940-‘45. Terwijl het toch van ‘ons’ was. De meeste mensen weten wel dat de Japanners er flink aan de gang waren en ook dat de Nederlanders het er niet makkelijk hadden (hoewel: het was er natuurlijk wel héérlijk weer), maar daar houdt het wel op. De oorlog in Zuidoost Azië was toen al een ver-van-je-bed-show en dat is het nu nog. Ook in de geschiedenisboeken is Nederlands-Indië vaak een voetnoot en wordt die alleen maar vermeldt, omdat het nou eenmaal moet.

Vandaag is meneer Verwer van het Steunpunt Gastsprekers om te vertellen over zijn eigen ervaringen in de Japanse concentratiekampen. Hij was een jongetje van drie toen voor hem de ellende begon – dat was in 1942. Hij was destijds te klein om dingen echt bewust mee te krijgen, dus wat hij ons vertelt zijn flitsen van wat hij zich kan herinneren.

Uit zijn herinneringen blijkt dat honger hebben nooit leuk is, ook niet met mooi weer. Hij hoefde weliswaar geen sintels uit een treinrails te jatten om ze vervolgens in een geïmproviseerd kacheltje te stoken, maar volgens meneer Verwer was kinkhoest hebben ook geen pretje. Onderkoelingsverschijnselen en het fietsen op houten banden heeft hij niet gekend. In Nederland hoefden de mensen daarentegen niet elke ochtend met een flinke malariakoorts te buigen voor de Duitse vlag.

Nederlands-Indië wordt vaak een beetje vergeten, waarschijnlijk door de geografische afstand. Maar qua ellende hebben de Nederlanders daar, niets ondergedaan vergeleken met hun landgenoten binnen de eigen landsgrenzen. Het is daarom wel zo eerlijk dat voor deze keer de Europese oorlog het ondergeschoven kindje is.

Marlinde Venema