28-09-11

Westerbork, 26 september 2011 (1)


Volgende week naar Vught, da's dichterbij. Misschien moet die proef van CERN nog een paar keer herhaald en geperfectioneerd worden, want ik had vandaag best over zo'n 'neutrinootje' willen beschikken, waarmee je sneller reist dan het licht. Wat is Westerbork een eind weg zeg, jammer dat koningin Wilhelmina en de Algemene Nederlandse WielrijdersBond er geen brood in zagen om destijds het kamp op de Veluwe te laten bouwen. Maar goed dat terzijde, volgende week naar Vught en dat is lekker dichtbij.

Maar goed, Kamp Westerbork, waar moet ik beginnen. Het bezoek was echt de moeite van de lange autorit wel waard. Mijn eerste indruk is wel geheel anders dan vorige week in Amersfoort, het herinneringscentrum is bijna ingericht op de toerist, grote parkeerplaats, eetgelegenheid, terras en goede fietspaden (we zijn per slot van rekening in de fietsprovincie van Nederland). Het is hier commerciƫler aangepakt (boekenwinkel) dan in Amersfoort, maar vind ik dat nu positief of negatief? Op de terugweg in de auto heb ik daarover nagedacht, maar ik ben er nog niet uit. Positief is wel, dat het geheel toegankelijker is, dan in Amersfoort, je rijdt hier voorbij en gaat even kijken, het nodigt meer uit om te bezoeken in ieder geval. En natuurlijk de boekenwinkel, waarbij ik me in moest houden om niet zeker 10 goede titels aan te schaffen. (ik heb het tot 1 kunnen beperken). De tentoonstelling viel me al me al een beetje tegen, ik miste de grote lijn van de oorlog, en vond het teveel gericht op het individu, erg veel kleine verhalen, dat maakt het onoverzichtelijk. Niet dat ik niet van de persoonlijke benadering hou, maar het was me hier gewoon iets te veel. De gids gaf wel wat extra's aan het bezoek door zijn goede uitleg op het kampterrein. De uitleg over de symboliek achter de monumenten vond ik erg mooi. Een gave vind ik dat, als je op zo'n manier in kunst iets kunt verwoorden. Vooral de uitleg over de rode klinkertjes en de kromme treinrails, boeide mij.

Op de terugweg in de auto (ik val in herhaling, ik weet het, maar de rit was lang, dus ja veel nadenktijd) laat je dan alles nog eens de revue passeren en dan kom ik tot de schokkende conclusie dat ik een beetje de sensatie gemist heb. Dat klinkt nu een beetje luguber, maar laat ik het uitleggen. Kamp Westerbork was in zekere zin een soort showkamp, het was er natuurlijk niet fijn, maar het kende niet de barre omstandigheden van kampen, zoals je die veel kent. In Westerbork mocht nog heel veel, concerten, theater, een winkel, sport, school, en een ziekenhuis. Het leven ging min of meer door, maar dan binnen een omheining. Er werd getrouwd, er werden kinderen geboren. Natuurlijk was er de constante angst van deportaties, maar wie geloofde nou de horrorverhalen uit Duitsland, die je af en toe eens hoorde? Dat kon toch niet kloppen, de nazi's behandelden je hier niet onbehoorlijk. Men stapte rustig en vol vertrouwen in de trein, het was het kamp van hoop en wanhoop.
Arme Machieltje...misschien is het daarom juist wel 'sensationeel', wat een gedachtegang moeten de nazileiders hebben gehad om mensen eerst menselijk te behandelen en vervolgens in een gaskamer te vermoorden. Misschien dat Westerbork niet de menselijke kant van de nazi's laat zien, maar juist hun verwrongen genie. Hou ze rustig, voorkom problemen, de operatie van vernietiging moest ordelijk verlopen.

Wat men niet of te weinig laat zien is de functie van het kamp na de oorlog, de nadruk ligt nu wel erg op de jaren '42 -'45, maar het kamp kende nog meer bewoners na de oorlog. Dat ligt gevoelig...maar wie weet...misschien over een paar jaar, dus als je nog even wacht met het volgen van deze minor, krijg je een completer beeld van je bezoek aan Westerbork.

Cindy Rousse