08-09-11

Libertypark Overloon, 6 september 2011 (2)


Het Nationaal Oorlogsmuseum- en Verzetsmuseum Overloon , mei 1946 al geopend en bedoeld als gedenkteken aan de ramp die ons vaderland zo zwaar had getroffen. In mei 1960 heropend als nationaal museum. De opdracht is vanaf dan ook te werken aan vredesbevordering en daarmee expliciet aandacht voor het educatieve. Dit laatste in het zg. documentatiedeel van het museum. Begin jaren ‘80 is het weer tijd voor vernieuwing. Met in 1984 als resultaat een nieuw documentatiegebouw met een vaste tentoonstelling ,onder regie van het huidige NIOD (Destijds RIOD.) Dit is tot de dag van vandaag de vaste tentoonstelling van het museum en daarmee in Nederland en de wereld de langstdurend en grootste tentoonstelling in dit genre.

Het museum trekt al jaren met vaste en wisselende tentoonstellingen veel bezoekers, - van scholieren en opmerkelijk veel senioren, tot jonge gezinnen met zuigelingen die en passant een luier verwisselen onder de tekst van verzetsman en schrijver H.M. van Randwijk: “Bedenk dat, hetgeen gisteren bedreigd werd, heden en morgen opnieuw in gevaar kan verkeren. Bescherm en wees waakzaam .”

Ook veel bezoekers uit Duitsland weten de weg naar het museum te vinden. Dat was in de jaren ’60 ook al zo. Wellicht toen vanwege de unheimische gevoelens in eigen land die het onderwerp met zich meebracht , nu zijn het vooral jeugdigen of scholieren die binnen het onderwijs of anderszins in eigen land niet met hun interesse of nieuwsgierigheid uit de voeten kunnen. Dat is geen probleem, wat dat betreft heeft men in het land van de slachtoffers inmiddels afstand genomen.

Een andere afstand is die in de tijd. Die 70 jaar wordt oa. overbrugt in de Blockbuster.Een combinatie van animatie en authentiek beeldmateriaal. (Erfaren sie selbst die auswerkung.) De term Blockbuster werd in de Tweede Wereldoorlog gebruikt voor een zware bom waarmee in één klap een hele woonwijk weggevaagd kon worden Dit onderdeel noemt men een eigentijdse museale omgeving: een simulator waarin je middels meerdere zintuigen kunt ervaren hoe het is om als piloot bommen af te werpen. (Dolby 5.1 Surround systeem - 16 tril speakers.) Vervolgens is het perspectief vanuit een gebombardeerde stad, als laatste vanuit de schuilkelder. Boodschap in dezen: wie of wat je bent doet er niet toe, weerloze burgers worden slachtoffer van oorlog, ook nu nog.

De permanente tentoonstelling is gigantisch en varieert van een luxe editie van Mein Kampf achter tralies (Praktisch en symbolisch.) tot wapenverzamelingen en propagandaposters. Hoogtepunt van een georganiseerde rondleiding onder leiding van een zeer enthousiaste gids (Vrijwilligerswerk!) en voor sommigen misschien ook wel van de permanente tentoonstelling, is de Hollandse huiskamer in oorlogstijd. In een replica van de doorsnee huiskamer tijdens de bezetting passeren in meer dan een uur tijd tal van voorwerpen en onderwerpen de revue. Van distributiebonnen, de fiets in de huiskamer en geïmproviseerde kachels tot en met het passieve verzet van het de was ophangen in rood-wit-blauw. Terwijl de gids vertelt over de ontberingen tijdens de Hongerwinter, verorbert een echtpaar op leeftijd - sportief in vrijetijdskleding en blijkbaar net van de fiets gestapt - , ongegeneerd het meegebrachte lunchpakket. Moet blijkbaar kunnen.

Bijzonder voor Overloon is de enorme collectie militair materieel in het zg. Marshall museum. Het militaire is hier een attractie in de vorm van diverse voertuigen, vliegtuigen ed. met van tijd tot tijd de bijbehorende oorlogsgeluiden. (Met een druk op de rode knop door de bezoeker zelf te activeren.) Tis de vraag wat je met een dergelijke collectie moet. Leuk om te zien, zeker voor de jeugd en hobbyisten, lastig te integreren in de missie van het museum.

De van het hoofdgebouw gescheiden vleugel met daarin het verhaal van de Holocaust en de kampen is helaas sinds 2010 gesloten. Helaas enerzijds omdat het een buitengewoon goede tentoonstelling was, anderzijds omdat de bezoeker nu via voorwerpen en foto’s in het museum zelf geconfronteerd wordt met de gruwelijke uitwassen van het nazisme. Maar goed; Overloon is natuurlijk ook geen authentieke Holocaust plaats – of in die zin plaats van herinnering, vanuit dat standpunt is het beperken van dat onderdeel begrijpelijk.

Niet begrijpelijk is de ogenschijnlijk weinig gestructureerde buitenboel; panelen en herdenkingstekens lijken willekeurig geplaatst. Stond dat er nu vorig jaar ook al vraag ik me af. Zeker nieuw is het Monkeyklimpark. Met behulp van accuboormachines en zo’n 10 meter boven de grond wordt nog hard gewerkt aan meer triviale vormen van toerisme. Blijkbaar zal een clustering van activiteiten meer bezoekers genereren of de seizoensinvloeden daarin wat temperen.

Afsluitend: eigenlijk teveel om in 1 dag goed te kunnen zien, wel een bijzonder interessante collectie en daarmee een aardig compleet en veelzijdig overzicht van de Tweede Wereldoorlog . Een 8+ voor het restaurant; ketchup bij de tosti en: oma’s tomatensoep met echte balletjes aldus een tevreden bezoeker.

Wim Borghuis