30-11-10

22 - 27 november 2010 / Bergen Belsen - Buchenwald (7)


Grote voeten

Mensen die op grote voet leven zijn vaak mensen die vooral het eigen belang voorop stellen. Mensen kunnen dit zowel bewust als onbewust doen, je wilt immers altijd het beste voor jezelf. Misschien is dit ook wel de essentie waarom de Nazi’s al hun vreselijk daden hebben verricht, wilde ze er niet gewoon alles aan doen om zo goed mogelijk te kunnen leven? En waar trek je de grens voor wanneer jou voetafdruk nog acceptabel is voor je omgeving?

Door de enorme schuldeisen die Frankrijk en Engeland Duitsland opgelegde als grote verliezer van de Eerste Wereldoorlog leefde de Duitsers in de jaren na de Eerste Wereldoorlog in grote armoede. Iedereen kan wel een kleine tegenslag verwerken, maar als het je voor lange tijd geen fatsoenlijk brood op de plank kunt krijgen ga je zoeken. Zoeken naar een oplossing, en misschien wel zoeken naar een schuldige. Stel je dan eens voor dat er iemand aan de macht komt die er voor zorgt dat jij opeens weer werk krijgt, die er voor zorgt dat jij je kinderen weer fatsoenlijk te eten kunt geven. Die iemand was Adolf Hitler. Vervolgens zegt Hitler dat hij je eer wilt herstellen, namelijk de eer om van Duitsland weer een groot en machtig land te maken, Duitsland moet ten oorlog gaan. En de oorzaak van al die ellende van na de Eerste Wereldoorlog, dat waren de Joden. De eerst keer twijfel je misschien nog als Hitler zo iets zegt, maar hij heeft er wel voor gezorgd dat je het nu weer goed hebt. En als Goebbels het vervolgens maar vaak genoeg zegt ga je het ook vast wel een keer geloven, de kunst van propaganda. En dan is het toch geweldig als er een Himmler is die ‘de grote oorzaak van alle ellende’ de joden, uit de weg begint te ruimen. En het is helemaal een eer als jij als elite SS’er hieraan mee mag helpen.

Het is natuurlijk vreselijk om te zien en te horen wat de Nazi’s met al die mensen hebben gedaan in de kampen, waarbij ik altijd de nadruk wil leggen op het feit dat er veel meer mensen slachtoffer zijn geworden van deze gruweldaden dan alleen de Joden. Maar persoonlijk heb ik mij in de excursie week veel minder bezig gehouden met het persoonlijk leed van de slachtoffer, maar heb ik de kampen meer gezien als fabrieken. Vooral Buchenwald zit vol met voorbeelden van hoe een kamp eigenlijk gebruikt werd als fabriek die moest blijven draaien, met de slachtoffers letterlijk als brandstof. Brandstof die niet meer goed genoeg was om te gebruiken werd meteen vernietigd, de wel bruikbare brandstof werd schoongemaakt en in paardenstallen opgeslagen. Brandstof met meerdere bruikbare eigenschappen kon je gebruiken voor het maken van bijvoorbeeld V2 raketten en de goedkope brandstof was handig voor in de steengroeve. Het ‘mooie’ hieraan was dat je niet eens zorgde hoefde te maken over hoeveel brandstof je verbruikte of hoeveel dit kosten, er was immers toch genoeg en de opbrengsten waren hoger dan kosten. Verspilling van brandstof was geen enkel probleem, je kon er mee doen wat je wilde. Door de slachtoffers als grondstof te gaan zien kun je misschien een beetje begrijpen hoer de Nazi’s tot hun daden kwamen. Het waren geen mensen, het was brandstof.

Wat er in Bergen Belsen is gebeurd zou je op de volgende manier kunnen omschrijven. Stel je eens voor dat jij als kleine kind wat brandstof in het water morst. Vervolgens komt je vader (de geallieerden) aangelopen en je weet dat je hiervoor op je donder gaat krijgen. Jij kijkt gewoon de andere kant op alsof er niets gebeurt is en laat de olievlek voor wat hij is. Dit is wat de Nazi’s aan het einde met de slachtoffers deden, ze sloten de omgeving af en keken gewoon de andere kant op.

Buiten de kampen om heb ik tijdens de excursie week enorm genoten van de zeer sociale groep. Alle spelletjes ’s avonds, onder het genot van de nodige alcoholische dranken, hebben de sfeer in de groep enorm veel goeds gedaan. En gelukkig werd er ook veel gelachen, zoals bijvoorbeeld om een zak chips en Cola of om iemands grote voeten. Door deze prettige omgang van de groep met elkaar hebben veel mensen alle ellende die ze die dag hadden gezien of gehoord even van zich af kunnen schuiven.
Ik heb in ieder geval enorm genoten en zou zo weer een weekje met de hele groep weg willen gaan.

Bas Egas