05-10-10

Vught – Wat zou jij doen? (1)


Als je vrienden discrimineren of gewoon slecht over een bepaalde bevolkingsgroep praten, wat doe je dan? Praat je vrolijk mee, zeg je niets of ga je ertegenin? Zou je bang zijn voor de gevolgen, mocht je ertegenin gaan?

Die vraag werd ons gesteld door de vrouw die de rondleiding door Kamp Vught verzorgde.
Ze verwachtte geen antwoord van ons, wat op zich jammer was. Waarschijnlijk was het haar bedoeling, maar de vraag is bij mij blijven hangen. Wat zou ik doen?

Het klink misschien heel politiek correct, maar meestal ga ik wel in gesprek met de mensen om me heen die openlijk een andere bevolkingsgroep belachelijk maken. Lang niet altijd natuurlijk, maar ik wil snappen waarom ze zulke uitspraken doen. Vaak is er helemaal geen aanleiding voor, maar lopen die mensen met de rest mee.
Zo heeft een goede vriendin van mij op de PVV gestemd. Ik wilde graag weten waarom, maar dat kon ze me niet goed uitleggen.
“Er komen veel te veel domme mensen Nederland binnen en dat vind ik maar niets.
En ze zorgen voor overlast”, was haar antwoord.Terwijl ze in een prachtige buurt in het bijna allochtoonloze Barneveld woont.
Ik vraag me af waar ze zo’n uitspraak op baseert. Ze heeft zelf nooit ergens last van!

Het is natuurlijk niet te vergelijken, maar toch stel ik me voor dat veel Nederlanders in de oorlog een zelfde houding gehad moeten hebben. “We hebben geen last van de Joden als ze er zijn, maar nog minder als ze er niet zijn”. Ik weet niet of het zo was, maar zo probeer ik me een voorstelling te maken.

Net zoals ik me nog steeds een voorstelling probeer te maken van het leven in concentratiekampen. En wat nog steeds niet lukt.
In Vught staat nog veel overeind, maar mijn beeld is er niet scherper op geworden. Het was allemaal zo abstract. Een barak voor 240 mensen, alles precies nagebouwd. Maar het deed me meer denken aan het Stay Okay in Scheveningen dan aan een gevangenenbarak.

Op internet kwam ik het volgende liedje van Gerard van Maasakkers tegen. De tekst geeft me meer een beeld van het leven in Vught dan het hele bezoek zelf.

http://www.youtube.com/watch?v=QnK0DWJcf_A


“Kamp Vught” van Gerard van Maasakkers:

ik ben 'ne schilder
en ik werk vur 'nen baas in Vlijmen
mer de mof die moet me hebben
vur de Arbeitseinsatz
as ik nie wil gaon werken in 't kamp
in Vught dan moet ik naor Duitsland
nou, dan is't nie zo moeilijk
ik heb 'n vrouw en 3 kiendjes
dus nou rij ik elken dag naor Vught
op mijne fiets mee houtere banden
ik neem 16 boterhammen mee
de helft eet ik zelf op
en de rest leg ik hier en daor
op de vensterbank
as de mof nie kijkt

de eerste dagen in 't kamp
wist ik nie wa'k zag, meneer
allemaol Hollandse mensen
mee van die gestreepte pakken aan
en 'n nummer, zo mager as wa
ge magt er nie mee praoten, hoor
mer soms dan lukt da toch wel
as er de mof nie kijkt
en ik onthou dan namen en nummers
en die geef ik dur aan de vrijwilligers
in Vught en zij maken dan pakketjes mee eten
en m'n eigen boterhammen, natuurlijk die zijn zó weg

mer ja, ge moet verrekkes uitkijken, hoor
Karel, de stratenmaker
die hee 'n halfjaar gezeten
umda't-ie boterhammen ha gesmokkeld
en Frans Joosten, die hebben ze gevat
hebben wij nooit meer teruggezien
ge ziet hier de ergste dingen, meneer
d'r kan ik nie over praoten
mer ik heb geregeld moeten schilderen
bij 't crematorium in 't kamp
nou, dan weette 't wel
kijk, onder mekare
praoten wij d'r ook nie over, hoor
mer ik weet da't-er bij zijn die
veul meer durven as ikke
en ik weet ook da't-er bij zijn
die veul minder durven
ik weet trouwens nie eens
of 't wel durven is
ge doet 't gewoon
as de mof nie kijkt

ik ben aan 't schilderen bij de barakken
en 'ne gevangene
'ne mens van mijne leeftijd
die komt vurbijgelopen
en hij kijkt mijn aan, nogal durdringend
mee van die mager ogen
as hij zie da ik ook naor hem kijk
wijzen z'n ogen
naor de rand van 't raamkozijn
as hij weg is en as de mof nie kijkt
dan vind ik daor 'n briefke
ik lees 't gauwgauw
en ik stop 't onder de grond
want ik durf 't nie mee te nemen
da durf ik nie
en d'n helen dag herhaal ik
wa't er op da briefke stao
Hogestraat 39, Rijsbergen

wa zoude gij dan doen
wa zoude gij dan doen

't is zondag en ik gao
op de fiets naor Rijsbergen
't is weiter dan ik ha gedacht
d'r woont daor 'n vrouw mee...
mee ook 3 kiendjes
ik zeg; "ik heb 'n bericht van oewe mens
hij zit in Vught en hij is bang da 't-ie
op transport moet naor Duitsland
hij zee da't-ie veul van oe houdt en da ge
mer wa geld moet vraogen aan zijne vader
hij hoopt da d'n oorlog gauw vurbij is
en da gij mer goeie moed zalt houwen"
ze zee niks, mer efkes later vertelt ze wel
da't-ie engelse piloten
de grens over ha geholpen
naor Bels
zodoende
ze bedankt me en ze geeft me
vur onderweg, wa appels mee
d'n terugweg is zwaor, meneer...

Hogestraat 39, Rijsbergen
wa zoude gij dan doen
wa zoude gij dan doen

en vandaag, in 't kamp
zie ik 'm weer, ik knik naor 'm
en hij knikt terug
en ik leg de appels op de vensterbank
en hij krijgt de tranen in z'n ogen

wa zoude gij dan doen
wa zoude gij dan doen

Leanne Takken