30-10-10

De laatste getuigen


Daar zaten we dan met z'n allen in een klas. Onze gastspreekster mevrouw Hertzberger-Gold zal ons haar betreurswaardige herenneringen van de Tweede Wereldoorlog vertellen.

Op 10 mei 1940, mevrouw Herzberger-Gold was 13 jaar en zat op het lyceum toen de Duitsers Nederland binnen vielen. Deze inval betekende het begin van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Maar wat betekende dit voor mevrouw Hertzberger-Gold? Aangezien mevrouw Hertberger-Gold van Joodse komaf is mocht zij niet meer met niet Joodse kinderen in een klas zitten. Dit zorgde er voor dat er alle verschillende leergangen in een klas kwamen. Het gevolg hiervan was dat je heel weinig leerde vertelde ze. Maar deze maatregel was echter het begin van een reeks maatregelen die ingezet zouden worden om het leven voor Joodse mensen onmogelijk te maken. Je mocht niet meer naar school, niet meer zwemmen, niet meer naar bibliotheken. Van 2 tot 4 mocht je alleen nog naar de winkel. Na 8 uur mocht je niet meer naar buiten. Het allerergste vond mevrouw Herzberger-Gold dat ze haar eigen vriendinnen niet meer niet meer mocht bezoeken. Op een dag kwamen Nederlandse politieagenten naar het huis van mevrouw Hertzbeger-Gold.Het hele gezin moest mee op transport. Bestemming? Westerbork!

Mevrouw Hertzbeger-Gold ging aan de slag als doktersassistente. Als 15 jarige ben je toch niet in staat om als dokterassistent ingezet te worden? Aangezien mevrouw Hertzberger-Gold later in de medische wereld wilde werken vond haar moeder het goed dat ze deze functie bekleedde.
Iedere dinsdagochtend ging er een trein naar Oost-Europa. Maandagavond werd een lijst opgenoemd van wie de volgende dag mee zou moeten gaan. Er heerste permanente angst! Mevrouw Herzberger-Gold werd op een dag ook opgenoemd. Ze moest mee naar Theresienstadt. Speciale mensen als artsen en hoogleraren kwamen onder andere daar terecht. Theresienstadt was overbevolkt en er was veel te weinig eten. Omdat de Rode Kruis zou gaan inspecteren moest het kamp 'verschonerd' worden. Ze werden met z'n allen in een wagen gepropt. Er kwamen steeds meer mensen bij. De Duitsers riepen. Schneller und Schneller! Ze zaten zo dicht op elkaar dat je bijna zou denken dat ze platgedrukt zouden kunnen worden.

Na tweeënhalve dag kwamen ze aan in Auswitz-Birkanau . Mevrouw kon zich op dat moment nog niet voorstellen wat haar daar te wachten stond. Het kamp kende een grote schoorsteen. Een man wist haar in het Duits te vertellen dat je door de schoorsteen in de lucht terecht kwam. Door een schoorsteen in de lucht terecht komen? Wat zegt hij allemaal? Ja, want dan kom je uiteindelijk samen bij je moeder en vader terecht. Wat bedoelt hij? In het kamp werden de groepen opgesplitst. Mensen die in staat waren te werken en dus bruikbaar waren moesten naar links. Alle kinderen, ouderen en zwakkeren naar rechts. Mevrouw Hertzberger-Gold ging samen met haar moeder naar links. Aangezien alle mannen aan het front waren was er een tekort aan arbeiders. Er moest een landingsbaan gemaakt worden. Aangezien er een tekort was aan mankracht, hebben de Duitsers besloten om de kampgevangenen te gebruiken. Zij moesten een landingsbaan graven.'Sneller magen, sneller magen' riepen de kappo's. En zo gebeurde het op een dag...er werd niet meer opgeroepen voor appèl? Waar zijn alle kampcommandanten gebleven? Zou de nachtmerrie nou echt voorbij zijn of is dit weer een list? Na een paar uur kwamen een aantal mannen binnen gestormd. Het waren soldaten van het Rode leger. Ze troffen gevangenen aan, de meeste meer dood dan leven. Velen van hen overleden alsnog, vlak voor of na de bevrijding. Erg te weten dat het merendeel van de kampbewakers aan berechting ontsnapte en na de oorlog in alle vrijheid verder konden leven.

Mensen moorden uit ideologie, haat, groepsconformatie of hebzucht. Dit is nog steeds van deze tijd. Het impliciet groepen buiten sluiten of apart zetten leidt tot ondermijning van de sociale cohesie in een land. Het structureel problematisch afschilderen van groepen door o.a. media zorgt voor een weinig genuanceerd beeld en leidt tot achterstelling van zo een groep. Taferelen van de Tweede Wereldoorlog lijken ondenkbaar maar zijn zeker niet uit te sluiten!

Samira el Jari