16-09-10

Zijn duizend beelden wel genoeg? (2)


Afgelopen dinsdag stond in het teken van beeld. Hoe kun je het gebruiken in de les, welke beelden zou je laten zien aan kinderen en welke niet? Voor mij was de vraag als journalist iets algemener, maar in dezelfde trend: hoe kan beeld bijdragen aan het leren over de Tweede Wereldoorlog? Documentaires over Anne Frank, Otto Frank, de (mislukte) aanslag op Hitler, de periode na de oorlog, stuk voor stuk waren ze op hun eigen manier interessant.

Gelijk viel me echter iets op. Documentaires leken me een beetje saai. Informatief, omdat ze veel feiten bevatten en geschiedkundig zijn verteld, maar saai. De staccato manier van vertellen die in veel documentaires gebruikt wordt, lijkt me geen goede manier om mensen echt aan te spreken. Dit terwijl de informatie wel boeiend en waar is. Het is dus de kunst om mensen iets te leren, op zo'n manier dat ze hun aandacht er bij houden.

De speelfilms die werden vertoond, spraken meer tot de verbeelding. De gruwelijkheden, de persoonlijke verhalen. De beginsc√®ne van 'Saving Private Ryan' zal in veler ogen heftig zijn, en daarom beter onthouden worden. Shockeren lijkt me geen goede manier om mensen aan te spreken. De film'Oorlogswinter' is in mijn ogen een heel subtiele manier om de oorlog uit te beelden. √Čen verhaal eruit gepikt, dat vergroot, de moeilijkheden laten zien. Vaak grijpt dat mensen meer dan de abstracte cijfers. Maar films blijven films. Dat jongetje blijft een acteur, die niet 'echt' zijn oom doodschiet maar doet alsof hij dat doet. De sneeuw die er ligt is niet echt, en achter elk hoofd staat een camera. Zorgt dat ervoor dat het verhaal minder heftig is? Ik denk van wel.

Bij heel enge films dacht ik vroeger altijd vurig aan het feit dat het gespeeld was. Dat die persoon niet echt dood was, dat de slechterik in het echt een ontzettend lieve man was en dat de nacht nooit zo donker kon zijn omdat ze eigenlijk in het daglicht filmden. Zouden andere kinderen dat ook met dit soort films doen? Zouden ze wel echt beseffen dat het een film is die deels gebaseerd is op de werkelijkheid? En als ze dat doen, is het dan niet te heftig voor ze om daadwerkelijk te bevatten? Of zullen ze het gewoon als 'iets engs' ervaren?

Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Maar al zouden het duizend beelden zijn, is dat wel genoeg als het gaat om een oorlog?

Daphne Blokhuis