07-09-10

Maandag 6 september 2010 - Overloon (1)


Overloon, een vergeten slag

Ruim 66 jaar geleden hadden de geallieerden het plan Market Garden opgevat. De Amerikanen, Britten en Polen zouden met een groot grondoffensief de belangrijke bruggen over de grote Nederlandse rivieren innemen. Helaas faalden ze hier volledig.

Dit verhaal kennen de meeste Nederlanders wel. Maar het vervolg van het plan kennen ze niet… Dat vervolg is het verhaal van Overloon.

De Duitsers vielen bij Overloon de voorbij marcherende Geallieerden aan. 25 meter uit de kant van de weg zaten ze in de bossen. Man voor man werden de Geallieerden afgeslacht. De Duitse scherpschutters zaten vastgebonden aan bomen om zo lang mogelijk door te kunnen vechten. Drie weken lang vochten de twee partijen tegen elkaar in Overloon. En dan letterlijk totdat ze erbij neervielen. 1878 Geallieerden en ongeveer 600 Duitsers vonden er de dood.

In 1946 heeft een inwoner van Overloon bedacht dat het slagveld voor altijd herinnerd moet worden. Daarom is er nog in datzelfde jaar een museum geopend. Dat museum is op dit moment het grootste oorlogsmuseum van Nederland.

En vandaag zijn wij er gezellig met z’n alleen naartoe geweest.

Toen ik thuis dit verhaal zat te lezen stelde ik me een hele ruige omgeving voor, kaal en helemaal platgewalst door de vele tanks die er rond hebben gereden. Daarom kon ik mijn ogen niet geloven toen we na een lange reis in het Brabantse Overloon aankwamen. Een aller schattigst dorpje en de omgeving is er schitterend.

In het ‘park’ rondom het museum staan allemaal indrukwekkende beelden. Op het moment dat ik daar loop weet ik ontzettend goed wat zich daar heeft afgespeeld. En ook al is het al ruim 66 jaar geleden, de pijn voel je nog steeds. Ook wordt je, nog voordat het museum ingaat, met je neus op de feiten gedrukt. Voor de ingang staat namelijk het volgende bordje :
Sta een ogenblik stil bezoeker en bedenk dat de grond waarop gij nu vertoeft eens een van de felst omstreden sectoren was van het slagveld Overloon. Bitter is hier gevochten in man tegen man gevechten. Vele jonge levens aan de slagvelden van Nettuno en Normandiƫ ontkomen vonden onder deze bomen hun einde.

Een van de dingen die mij het heeft geraakt heeft vandaag is het woordje ‘jonge’ in deze tekst. Tijdens de rondleiding in het museum bleek dat aan de Duitse kant de soldaten allemaal lid waren van de HiltlerJugend. Dat betekend dus dat het allemaal nog praktisch kinderen waren. 600 Duitse kinderen zijn daar omgekomen. En waarvoor? Voor een bijna nutteloze slag.

In de voorhal van het museum staan een aantal tanks opgesteld die uit de bossen in de omgeving zijn gehaald. De meesten zien er nog, of weer, piekfijn uit. Maar de aller achterste ziet er een beetje vreemd uit. Alles staat er schreef op en er zitten een aantal gaten in. Mij was het niet opgevallen. Maar toen de gids tussen neus en lippen door zei dat er vijf jongens in gesneuveld waren doordat ze op een mijn waren gereden, stonden bij mij bijna de tranen in de ogen. Het leek me dat ze er trots op was dat te kunnen vertellen…. Onbegrijpelijk!

De rest van de rondleiding door het museum was ook indrukwekkend, maar het meeste wist ik al wel. Toch zijn er sommige dingen die ik wel wist, maar waar je toch nog een keer extra van moet slikken. Zoals bij de roeiboot die er stond opgesteld, een Engelandvaarder. Een klein bootje waarmee vluchtelingen in drie dagen het Kanaal over probeerden te varen. Het bootje was daar eigenlijk veel te klein voor. Ik kan het me niet voorstellen om het te proberen, maar het gebeurde toch. Hoe wanhopig moet je dan zijn. Ik hoop er nooit achter te komen.

De rondleiding eindigt in een klein kapelletje. Hier kan je overdenken wat je allemaal gezien hebt, alles op je in laten werken. Als je de oorlog zelf mee hebt gemaakt is dat, denk ik, ook wel nodig. Net voordat we de kapel ingingen werden we half doodgegooid met foto’s van mensen die scheel keken van de honger, overvolle massagraven en ontploffende hersenen. Onvoorstelbaar dat de Nazi’s serieus dachten dat ze de mensheid eer aan deden. Daar mag je wel even stil van worden.

De kapel is door een Joodse kunstenaar ingericht. In de twee verste hoeken staan twee boomstammen. Zonder bast en met hele korte takjes. Zonder bast van een boom niet leven, dat staat symbool voor de Joden die alles verloren zijn. De takjes zijn te kort afgesnoeid, maar een boom waarbij dat gebeurt is kan niet leven, die takken sterven af. Ook dit staat symbool voor de ontheemde Joden. Op de grond zijn graven nagemaakt. Van witte kiezelstenen en spoorbielzen. Daarbovenop liggen allemaal muntjes van vijf cent, net zoals in de Trevi fontein in Rome. Zodat we de ,politiek correcte, boodschap van het museum nooit zullen vergeten; dit mogen de Duitsers ons nooit meer aandoen.

Leanne Takken

http://www.youtube.com/watch?v=jTV_LR5bi7I