29-09-10

Amersfoort (5)


Een vergeten verhaal wordt verteld

In 1996 wist niemand in de Tweede Kamer wat Kamp Amersfoort was. Rond die tijd wilde de gemeente geen 1000 euro betalen voor een onderzoek naar het kamp. Het was zelfs moeilijk om geld te krijgen om dat ene stukje authentieke muur te restaureren. Als mensen het hadden over een rozentuin, hadden mensen een rooskleurig beeld voor zich.

Tot gisteren wist ik zelf ook niet wat kamp Amersfoort precies voor plek was. Wist ik niet dat iets als een rozentuin ook in Nederland voorkwam. Een rozentuin was een plek waar je tussen het prikkeldraad in, urenlang doodstil moest blijven staan. Éen beweging en je kreeg ontzettend harde klappen te verduren. Sommigen waren zo verzwakt door het weinige eten, dat ze gewoon voorover in het prikkeldraad vielen. Alleen dit al, dit verhaal, doet me verbazen over het feit dat Amersfoort zo onbekend is.

Er stonden 35.000 mensen ingeschreven in het kamp. Sommigen gaan er vanuit dat er nog 15.000 andere mensen in het kamp zaten die niet ingeschreven stonden. Door het Duitse geweld in dat kamp, zijn er 650 mensen omgekomen. Samen met de ondervoeding -als mensen alleen zouden liggen en niet zou den werken, zouden ze aan het eten dat ze kregen niet genoeg hebben- en het zware werk hadden ze zonder de mishandelingen al weinig kans, laat staan mét. Hoe komt het dat bijna niemand iets weet van het verhaal van deze 50.000 mensen? Als je er naar zoekt, is er veel te vinden. Maar waarom weten mensen het dan niet? Willen ze het niet weten, of komen de verhalen gewoon niet op hun pad?

De oude directeur van het kamp vertelde vol ongeloof over het feit dat het kamp zo onbekend was. Hij was als politieman verantwoordelijk gesteld voor het ontvangen van oude gevangenen die op de grond van het oude kamp herinneringen kwamen ophalen. Tussen de bramenstruiken in bezochten zij de schietbaan, waar tientallen mensen bruut zijn neergeschoten. Tussen de bomentakken in, bezochten zij de wachttoren waar Duitsers iedereen goed in de gaten hielden. Een verwaarloosde ruimte en een luisterend oor. Dat was waar ze naar terugkeerden.

Zo verwaarloosd als het toen was, zo open is het nu. Je kunt lopen over de baan waar velen de dood hebben gevonden, je kunt de wachttoren bekijken zonder last te hebben van bladeren, je kunt de authentieke muur zien zonder dat je bang bent dat hij in brokken uiteen valt. Waarom zo weinig mensen weten van dit kamp of van deze gedenkplaats, is een grote vraag voor mij. Maar ik dank de oude directeur, de oude gevangenen en de huidige vrijwilligers voor het vertellen van het verhaal. Het verhaal van geweld, honger, ontmenselijking en onzekerheid. Het verhaal dat nieuw voor mij was, en dat velen nog verteld moet worden.

Daphne Blokhuis