23-09-10

21 - 22 september, Westerbork (3)


Het leven in een schijnwereld

Etty Hillesum is een jonge Joodse vrouw die in Westerbork gezeten heeft. Eerste werkte ze in het ziekenhuis, maar later moest ze zelf ook als gevangene in het kamp leven. In September '43 is naar Auschwitz gedeporteerd om daar nog geen maand later te overlijden.

Net als Anne Frank heeft Etty Hillesum een dagboek bijgehouden. Wel van een heel ander niveau, Etty was veel ouder dan Anne en ontzettend intellectueel. In Westerbork veranderd haar dagboek van toon. Een van de laatste berichten voordat ze met de trein mee moet naar Polen gaat over het ziekenhuis. Ik denk dat je door dat stuk dagboek de sfeer in het kamp een beetje kunt begrijpen.

' Op de kraamafdeling ligt een vertroetelde baby van negen maanden, een meisje. Iets heel moois en liefs en blauwogigs. Is een aantal maanden geleden als een "S-Fall" (strafgeval) hier binnengekomen., opgedolven door de politie in een kliniek. Niemand weet wie of waar de ouders zijn. Men houdt haar zolang op de kraamafdeling, de zusters daar hebben zich aan dit stukje speelgoed gehecht. Maar wat ik wilde vertellen is dit: in het begin van haar verblijf hier mocht ze niet naar buiten, de andere baby's stonden allemaal in kinderwagens in de buitenlucht, maar zij moest binnenblijven, het was toch immers een "S-Fall"! Ik heb het bij drie verschillende zusters nagevraagd, ik stuit hier steeds weer op dingen doe me ongeloofwaardig overkomen, maar steeds weer worden ze me bevestigd.
In mijn ziekenbarak trof ik een tenger ondervoed meisje van twaalf jaar. Op dezelfde gezellige argeloze manier waarop een ander kind vertelt over zijn sommetjes op school, vertelt ze me: Ja, ik kom hier uit de strafbarak, ik ben een strafgeval.
Een jongetje van drieënhalf jaar had een ruit met een stok ingeslagen, kreeg vreselijk op zn donder van zn vader, begon luidkeels te huilen en zei: 'Oooh, nu kom ik in de 51 (= de gevangenis) en dus moet ik alléén op straftransport.'
Dit hoorde Anne-Marie op de hei een moeder tegen haar kind zeggen: 'En als je nou niet zoet je pudding opeet, dan moet je zonder mammie op transport!'

Leanne Takken