09-12-09

8 december 2009 - Een duivelse transitie 2


Christophe Busch. De gedragswetenschapper, criminoloog heeft ons op een hoog niveau toch zeer duidelijk geboeid en aangesproken op zelfreflectie. In elk geval moet ik toegeven na het verhaal van Christophe en de reactie van vorige week namens Sander snoep, dat ik als vrouw zijnde mij niet kan vrijpleiten van het in staat zijn van gruwelijkheden. Uit onderzoek is gebleken dat vrouwen evenredig scoren in percentages als het gaat om een ander pijn te doen onder druk van een gezagsdrager.
Vorige week nam ik nog stellig in dat oorlog een mannending is, dat oorlog sexy is voor mannen.

Nu moet ik toegeven dat op het niveau van het in staat zijn om perverse en gruwelijke gewelddadigheden te begaan, elk mens, vrouw, man en zelfs kind ( Denk aan de kindsoldaten. ), helaas hiertoe in staat is. Dit mede onder druk conform de groep. Eer je deze gruwelijkheden kan begaan is er een weg van wit, naar grijs, naar zwart. Het voorbeeld van Christophe, Mr. Jeckyl and Mr. Hyde, vond ik pakkend. Het is steeds moeilijker om terug te komen naar de goede mr. Jeckyl als hij eenmaal mr. Hyde is. De zekere weg naar de hel, is de geleidelijke weg, die zachtjes helt goed begaanbaar zonder scherpe bochten, zonder mijlpalen, zonder waarschuwingstekens. C.S. Lewis.
De vraag van Marco aan Christophe, is het dan niet meer mogelijk van zwart weer terug te keren naar wit, of grijs. Christophe antwoord nee. Hij denkt dat als je eenmaal die grens bent overgegaan , het niet meer mogelijk is terug te keren. Dit kan ik beredeneren, maar vind dit lastig te willen geloven. Aangezien ik hoop heb. Ondanks mijn 35 jaar oud, nog steeds geloof in de mens. Als zijn nee waar is, dan zouden we voor eeuwig alle moordenaars, pedofielen, verkrachters, moeten opsluiten. Kan een vreselijke sadist dan nooit meer een inzicht, vergeving, spijt, ervaren na verloop van tijd.

Wat doen wij mensen met deze wetenschap ?

Wij zetten in deze workshop de bril van de dader op. Jezelf in de spiegel kijken, het demoniseren van de daders is een mad dor bad hypothese, wat veel gebeurd. De dader moet of wel gek of wel heel slecht zijn om hiertoe in staat te zijn. Met andere woorden, ik ben goed. Ik kijk mezelf in de spiegel, maar zie geen gek of slechterik. Dat de dader ook een mens is die niet gek of slecht is, willen wij niet toegeven omdat we niet willen inzien dat ieder hiertoe in staat is, als de situatie zich voor doet. Dat een man als Eichmann, tijdens de Tweede Wereldoorlog het brein van de achter deze immense organisatie verantwoordelijk voor de tijdschema's en logistiek van de transporten van miljoenen mensen, een conventionele en ambitieuze man was. Een logistiek manager. Hannah Arendt heeft met haar in 1963 uitgegeven boek; De banaliteit van het kwaad, willen aantonen dat personen zoals Eichmann die vele wandaden op hun geweten hebben naderhand toch zulke 'gewone' mensen lijken te zijn.Het kwaad van genocide is niet ‘gewoon’ , de daders vanuit dit kwaad echter wel. J Waller.

Maar als die dader , zoals Eichmann, dan een gewoon man is, waarom heeft hij dan nooit spijt betuigd, waarom zich verschuilen achter “ dat was mijn werk”. Ook al was dit zo, waarom achteraf geen inzicht. Misschien dat die nee, van zwart naar wit terug niet mogelijk is ,toch waar is. Dat Christophe gelijk heeft.
Maar wat kunnen wij leren van deze voordracht als mens. Wij leren begrip te hebben voor de dader, de situatie, de druk van de groep. Wij, 24 mensen zien dus in waarom mensen hiertoe in staat zijn geweest en nog steeds zijn. Wij kijken in de spiegel en geven toe. Maar hoe makkelijk is dat als je niet in dat grijze gebied zit.
Ik vond het feit dat er een zwevende verantwoordelijkheid kan zijn raar. Dat ik als individu, geen verantwoordelijkheid neem,voor mijn eigen veiligheid, en afwacht tot iemand in de groep aktie onderneemt. Als ik rook zou zien en een brandalarm hoor, denk ik dat ik hierop zal reageren door te roepen, brand, weg wezen. Maar als ik geen rook zou zien, waarschijnlijk zal ik dan kijken wat de anderen doen en hier in mij aanpassen. Door deze workshop hoop ik dat wij voortaan aktie ondernemen. Altijd meenemend; ik ben verantwoordelijk, niet een ander.

Mijn moeder heeft mij van jongs af aan geleerd, vragen te stellen, er zijn geen domme vragen. Ook al houdt iedereen zijn mond, dan zal je zien dat iedereen mee luistert als je een vraag stelt aan een leraar. Als mijn moeder dit zegt, zal dat zo zijn. Ha ha ha…maar hier door ben ik wel altijd in staat geweest mij nooit te schamen, als de groep iets anders zegt. Waarschijnlijk als ik 10 keer c zeg en iedereen zegt 10 keer b, dat ik mij de 11 keer wel aanpas aan de groep. Helaas….Mijn vriend, al wat ouder dan ik, heeft mij bewust gemaakt van het feit. Nooit zomaar iets aan te nemen van iemand. Al gooit hij met termen, onderzoeken, bewijsstukken etc. altijd eerst zelf denken.
Wat vind ik ervan, geloof ik dit en dan te onderzoeken. Onderzoeken wat waar is voor mij.

Het is al zoveel miljoen jaar geleden dat wij oermensen waren, altijd wordt er verklaard vanuit de genen van zolang geleden, dat mensen zo reageren zoals zij doen. Groep dieren, overleven door middel van aanpassen aan de groep. Maar wij zijn al ruim 2000 jaar geen oermensen meer. Al langer, maar ervan uit gaand dat dit 2000 jaar is. Hoe sterk zijn dan de genen van 2000 jaar geleden. Waarom zijn wij niet in staat om individueel en toch collectief vrede te hebben. Vrede op aarde. Wij zijn niet afhankelijk van de Messias die weer vrede zal brengen op aarde. Maar zullen zelf die verantwoordelijkheid moeten nemen. wij zijn zelf die Messias. Waarom verlangen wij naar een ander; het ligt in onszelf.

Marion van Laar