30-11-09

Bergen Belsen Buchenwald - 23 november - 28 november 2009


Woensdag 25 november
Na de afsluiting in Bergen-Belsen op weg naar Hannover. Maar liefst zes uur in de bus naar Weimar/Buchenwald. In de jeugdherberg op het kamp, redelijke kamers, koud broodbuffet en dan bed opmaken in de voormalige SS-barakken.

De avond verloopt verder met een indrukwekkende gids, Herr Daniel Gaede, met een opdracht die later erg indrukwekkend blijkt te zijn.
Een vloer vol met foto’s, zoek de foto die jou aanspreekt en vertel wat je ziet. Schitterende ontroerende momenten. Zelf een foto gevonden van een kind in mijn zoektocht naar Machiel.

Donderdag 26 november
Korte nacht, ontbijt, net op tijd binnen voor de introductiefilm van Buchenwald. Zo, die knalt er flink in. De beelden, het commentaar, de teksten. Zo ongelofelijk direct, ‘to the point’, weinig of niets achterhoudend. Naar de strot grijpend. Paul wilde geraakt worden, hier pak aan!!!

Indrukwekkendste verhaal, voor zover je al kunt kwalificeren: het verhaal van de keukenmedewerker die de schillen van de aardappels vervoerde naar de varkens. Toen ze langs de ‘häftlingen’ kwamen werden de schillen aanleiding voor een vechtpartij. De schillen werden opgegeten en vervolgens pleegt een medegevangene een wurgmoord zodat hij die schillen kan opeten.
Ander voorbeeld: de gevangenen hadden een dagbudget van 1 Reichsmark en 65 pfennig. De bloedhonden een dagbudget van 3.05 Reichsmark.

Toen de rondleiding met als gids Herr Roland Koch (geen familie van de eerste kampcommandant). Een bevlogen verteller, een eerlijke verteller. Het meest lugubere verhaal kreeg ik uit de tweede hand van Hans te horen want dat werd verteld in het crematorium wat ik zoals gebruikelijk oversloeg. Ik heb mezelf ooit beloofd dat ik alleen nog maar een crematorium bezoek als daar een hedendaagse aanleiding voor is.

Verdere indrukken:
•de dodenweg of bloedstraat; waarover de gevangenen moesten marcheren met in veel gevallen de dood als gevolg.
•De hoofdingang met de klok op 15.15 uur, de tijd van bevrijding op 11 april 1945 door de Amerikanen.


•Het hek met daarop de tekst ‘Jedem das Seine’. Een tekst die Marco de avond daarvoor zo ontroerend uitlegde; Iedereen krijgt wat hij/zij verdient, en dat voor onder andere Joden, Shinti en Roma, homoseksuelen. Niet te bevatten dat je dit zou ‘verdienen’ alleen omdat je iets bent.
•Een gevangenis met een urinoir annex poephok en hokjes a la de postvakjes op een camping voor de persoonlijke spullen van de gevangenen.
•In die gevangenis het verhaal van een pater van een christelijke richting die de nazi’s niet als het hoogste gezag hebben erkend maar nog altijd God. Die pater verdomde het om tijdens het appel op Hitlers verjaardag zijn muts af te zetten ter ere van Adolf. Vijftien maanden cel en de dood als gevolg.
•Het kamp ligt boven op de Ettersberg in een prachtige omgeving, alleen zal men daar toen wat minder van hebben genoten.
•Een herdenkingssteen met in het midden de landen waar alle gevangenen vandaan kwamen. Het midden was 37 graden warm, lichaamstemperatuur. In tegenstelling tot een fout op een monument in Bergen-Belsen, hebben ze hier wel een nieuw monument gemaakt in 1995 na het uiteenvallen van Joegoslavië, (zie foto).
•Een goede gids is onontbeerlijk.

Kortom een einde aan een voor mij heftige morgen.
Het blijft onvoorstelbaar dat mensen tot zoiets in staat zijn.
Het blijft onvoorstelbaar dat je wordt omgebracht, gevangen gezet om datgene wat je bent vanaf je geboorte waar je zelf dus helemaal niets aan kan doen.
Het blijft onvoorstelbaar dat de bevolking van Weimar, nazi-stad bij uitstek, er niet van heeft geweten. Misschien wel niet van wilde weten en er niets aan heeft gedaan, willen doen of kunnen doen behalve geld verdienen.

Het menselijk brein of beter gezegd mijn menselijk brein kan er nog niet bij hoewel het wel mogelijk moet zijn omdat dit alles ook door het menselijk brein is bedacht en uitgevoerd.
Lunchtijd!

In de middag tijd voor een opdracht die jezelf uit mocht kiezen, althans het onderwerp. Daar ging je vervolgens op je eigen manier mee aan de slag. Zelf had ik niet zoveel zin maar Jan wilde de al of niet aanwezige betrokkenheid van de stad Weimar met Buchenwald uitzoeken. O.k., aan de slag, op weg naar het museum of de tentoonstelling in het voormalig pakhuis.

Zeer interessante informatieve, mooie tentoonstelling met heel veel informatie en als klap op de vuurpijl een schitterende fototentoonstelling in zwart/wit op de derde verdieping. Ook zeer goed te gebruiken voor het onderwijs. Buchenwald is in alles anders dan Bergen-Belsen. Veel imposanter, veel heftiger, veel aangrijpender. De moeheid slaat ook toe. Terug van de zoektocht naar informatie naar de werkplek om een presentatie in elkaar te zetten.
Op de terugweg ontspint zich een idee voor een rechtszaak tegen de bewoners van Weimar uit die tijd. Tijdens het presenteren van de anderen zorg voeg ik daar ook nog een stemronde aan toe want de toehoorders zijn de jury.

Vrijdag 27 november
Na het ontbijt het ochtendprogramma. Veel buiten, straffe wind, zon en zeer indrukwekkend. Via enkele herinneringsgraven naar de achterkant van het complex. Daar een tentoonstelling vanuit DDR-perspectief bekeken. Toen op weg naar de klokkentoren, een monument uit 1958 van communistische makelij. Onderweg het treinstation bekeken. Kwamen we ‘toevallig’ langs, moest wel gelijk denken (en met mij meer) aan de railway ramp’. Daarna ook nog het joodse gedenkmonument. Mooi, indrukwekkend, groots en in een fantastisch mooie omgeving. Om daar te zitten (bij mooi weer) met een boek is geen straf. Helemaal eerst naar beneden en daarna weer omhoog en ook nog eens de hele toren op trappen omhoog. Helaas niet buiten maar wel vanuit de binnenkant een foto gemaakt. Buiten zou met deze wind ook zeer gevaarlijk geweest zijn.
Het middagprogramma weer onder leiding van Herr Daniel Gaede bestond uit het verwerken van onze gevoelens met betrekking tot de dagen dat we hier geweest zijn. Daarna op naar Weimar.

In willekeurige volgorde waren dit mijn steekwoorden:
•immens terrein
•imposante omgeving
•kolossaal monument
•Wir haben es nicht gewusst
•meetlat
•persoonlijke overdenkingen over leven en dood
•fototentoonstelling
•groepsdynamiek
•bloedstraat
•SS-barakken
•15.15 uur
•Jedem das Seine
•37 graden

In de kring mocht iedereen nog zijn beleving delen met de groep, hoefde niet. Dit was tamelijk emotioneel. Heel logisch allemaal maar daarom niet minder aangrijpend. Na een intensieve week op elkaars lip is iedereen moe en wil het liefst naar huis en dus wellen de emoties veel eerder op.

De middag dus in Weimar doorgebracht, inkopen gedaan voor thuis, geslenterd door Weimar en over de kerstmarkt en daarna gegeten in het Atrium vlak waar de bus van Mees stond die om klokke acht uur weer zou vertrekken.

Zaterdag 28 november
De dag van het naar huis gaan. Eerst douchen, ontbijt en inpakken. Bij het ontbijt nog een mooi gesprek met Daniel gehad ter afsluiting. Negen uur vertrek naar huis. Onderweg gelezen, intens genoten van de muziek op de iPod. Praten hoeft van mij niet meer, genoeg gedaan. De rest van de week zal wel in het teken staan van de werkelijke betekenis van deze reis. Een zeer voorspoedige reis met een tussenstop en rond vier uur thuis, met de bus naar huis en daar het ontvangstcomité. De cadeautjes vielen in goede aarde (boek had Ridian al, jammer) en de knuffels en kussen voelden erg goed aan. De verhalen die ik vertelde zaten boordevol emotie. Eten, kids op bed gelegd en toen begon de avond. Daar waar ik normaal nog wel eens onderuitgezakt wil kijken naar de TV was ik nu na twee minuten klaar. ‘Ik hou van Holland’ was dit keer niet aan mij besteedt. Niet na zo’n week. Toen de grote kids gingen stappen dan ook snel ‘Love Actually’ opgezet. Liefde, humor en emotie, kortom janken en lachen met de liefde van mijn leven naast mij. Het plaatje was voor mij af!

Zondagavond dit nog eens dunnetjes over gedaan met ‘Notting Hill’. In het gezinsleven heb ik mijn draai wel weer gevonden.
Maandag gewerkt, 3 uur lesgeven. Het voelde alsof ik in een totaal andere wereld kwam. Ik moest duidelijk op zoek naar een nieuw perspectief. Ik moet duidelijk terugkeren in wereld van nu. En dat was vanochtend knap lastig.
Het laatste uur vanochtend (4 basis klas) heb ik verhalen verteld over vorige week. De kinderen waren stil, luisterden met open mond en toen ik wat anders wilde gaan doen kwam er groot protest. Meer verhalen, meneer!

Paul Klerks