01-10-09

Tweede Wereldoorlog educatie - 29 september - Kamp Amersfoort deel 2


Indrukwekkend. Ik rij met Richard mee terug. We praten na. Hij vond de lezing van Cees Biezeveld indrukwekkender, meer verbeeldend dan het bezoek aan het kamp zelf. Kamp Amersfoort was in verhouding met andere concentratiekampen, een klein en provisorisch kamp dat in de periode 1941 - 1945 onder toezicht stond van de Duitse politie. Verwaarlozing, honger, mishandeling en moord drukten een stempel op het verblijf van meer dan 35.000 gevangenen die korte of langere tijd gevangen waren in het kamp. De volgende dag blijkt ( Wanneer ik met mijn vader praat.) dat mijn opa ook in kamp Amersfoort heeft gezeten. Ik wist dit niet. Ik heb hem nooit gekend, hij overleed toen mijn vader 10 jaar was in 1955.
Ik vond de verhalen, de getuigenissen een grote impressie achterlaten. Maar nog meer de schietbaan. Het verhaal van de dochter van de dominee. In de vitrine zie ik zijn gebroken wandelstok liggen. Opgegraven samen met zijn zakbijbel. Zijn twee jonge zoons. Jonge mannen die tot het eind van de schietbaan moeten lopen en weten dat zij gefusilleerd gaan worden.
Ik loop daar nu ook, zonder bewaking, met vrienden. Ik probeer mij in te beelden hoe het voor die twee jongens is geweest, nog zo n eind lopen. Wat gaat er door je heen wetende dat je zo meteen gefusilleerd gaat worden. En waarom. Bij de stenen man liggen steentjes. Van de nabestaanden. Als Joden hun doden willen eren, leggen ze géén bloemen op het graf. Ze leggen er kleine stenen op, stenen op stenen,die weer en wind kunnen doorstaan,onvergankelijk als de liefde, eeuwig als het geloof. Terwijl wij weglopen komen er twee oude dames aanlopen. Niet samen. De een loopt een stuk achter de ander. Ik vraag mij af wat zij denken als zij hier lopen. Ik krijg hoofdpijn als we achter de schietbaan zijn, knallende hoofdpijn. Met Richard praat ik over de minor. Verschillende momenten bepraten we en we komen bij een vergelijking. De foto van de Amerikaanse soldaat Lynndie England die poseert bij ontklede gevangenen in november 2003 abu ghraib. Het mensonterende, wat begrijpen we? Wat begrijpen we van soldaten die hun maten, vrienden in een seconde zien doodgaan. Hoever reikt de universele wetten van de mens. Guantánamo Bay Vanaf 2002 wordt een gedeelte van de basis gebruikt om verdachte al Qaida- en Talibangevangenen uit onder andere Afghanistan vast te houden. De laatste keer dat er nieuwe gevangenen bijkwamen was op 22 september 2004, toen tien gevangenen uit Afghanistan werden overgebracht. Momenteel worden er ongeveer 250 vermeende terroristen zonder vorm van proces vastgehouden.
De eigenaardige juridische status van Guantánamo Bay was een factor in de keus voor Guantánamo als detentiecentrum. Omdat de soevereiniteit van Guantánamo Bay uiteindelijk bij Cuba berust, stelden de V.S. dat personen die in Guantánamo worden vastgehouden juridisch "buiten" de V.S. zouden verblijven en daarom dus niet dezelfde op constitutionele rechten aanspraak zouden kunnen maken, die zij op Amerikaans grondgebied zouden hebben. Hierdoor zouden zij gemarteld kunnen worden, zonder dat daarmee de wet dan zou worden overtreden. Drie Britse gevangenen die in 2004 werden vrijgelaten hebben verteld dat er sprake is van voortdurende martelingen, seksuele vernedering, gedwongen drugsgebruik en godsdienstige vervolging door de Amerikaanse bewakers op Guantánamo Bay. Ze hebben een 115 pagina's dik dossier opgesteld met gedetailleerde beschuldigingen. Wat begrijpen we nog. Richard zegt , daarom ben ik dus tegen de vingerafdruk in het paspoort. Euh… wat heeft dat er mee te maken, hoe bedoel je? Onder het motto terrorisme bestrijding moeten er andere paspoorten komen, meer controles. Mensen worden weer nummers. Mensen worden weer nummers? Je komt steeds meer in bestanden terecht en die bestanden worden nu al vaker gekoppeld. Bijvoorbeeld burger servicenummer. Er hoeft maar een verkeerde te zijn die het in handen krijgt, dan hebben we het nog beter gedocumenteerd dan in de tweede wereldoorlog. Steeds meer gegevens over jou. Ja daar zit wat in. Wat als dan de verkeerde aan de macht komt. Iemand zoals Hitler, een database van iedereen. Mijn vraag aan meneer Cees Ciezenveld. Waarom als we al wisten wat er met de joden gebeurde in 1940, waarom vult dan iedereen de formulieren naar waarheid in. Wij Nederlanders waren meer rechts dan links. Iedereen dacht aan zichzelf ? Misschien is dat het antwoord. Wij waren in die tijd niet zo onder de indruk van de Engelsen denkend aan de Boerenoorlog algemeen is aangenomen, dat de bedenkers van concentratiekampen, de Engelsen zijn geweest die het voor het eerst toepasten in de zogenaamde Boerenoorlog van 1899-1902 in Zuidelijk Afrika. De Engelsen hadden de grootste moeite met de ter plaatse erg bekende Boeren uit Transvaal en de Oranje Vrijstaat, en hun guerrillatechnieken. Om dat het hoofd te bieden namen zij de vrouwen en kinderen van de boeren gevangen en stopten die in concentratiekampen. Mede door deze tactiek, verschoof oorlogsvoering richting burgerbevolking. In deze door de Engelsen opgezette kampen, kwamen ruim 22.000 onschuldige kinderen, 4000 vrouwen en 1600 mannen onder erbarmelijke toestanden om het leven. Mede daardoor wonnen de Engelsen hun uiteindelijk smerige oorlog, maar was desastreus voor de bevolking, maar ook leverde dat een storm van protest vanuit de hele wereld, en niet in het minst in Engeland zelf.
Richard is tegen de registratie. Ik denk er over na, en vraag mij af. Is het mogelijk dat er hier in Nederland nog zo n man als Hitler aan de macht komt. En toch kan ik mij dat moeilijk voorstellen, dat een “vrij”land als Nederland dat toe zou staan Deze minor laat ons steeds twee kanten zien,hinken op twee benen, is er goed? Is er fout? Churchill goed of fout? bekende opmerkingen van deze vreemde charismatische persoon?
"Ik begrijp die ophef over het gebruik van gas niet. Ik ben een groot voorstander van het gebruik van gifgas tegen onbeschaafde stammen."
"Men zal mij nooit horen beweren dat de Amerikaanse indianen en de zwarten in Australië een groot onrecht is aangedaan. Hen is absoluut geen onrecht aangedaan doordat een sterker ras, een hoogwaardiger ras, een intelligenter ras zoals u wilt, is gekomen om hun plaats in te nemen."
(1937)
Thuis vind ik een boek uitgegeven in 1939. Het huis dat Hitler bouwde. In dit boek word beschreven een getuigenis van een professor uit die tijd die Hitler bestudeerd. Een kleine impressie uit het boek.:
Een beschrijving van Hitler:
…..deze dromerigheid is het natuurlijk, waaruit doorgewinterde raadslieden als Goebbels en Goring munt geslagen hebben. Hij is zoo doorzichtig eerlijk, wanneer hij visioenen van eigen maaksel weeft dat niemand aan hem kan twijfelen. Hij is bereid om als een middeleeuwse heilige door het vuur te lopen voor zijn overtuigingen. Hij ziet zichzelf als een kruisridder en denkt de gehele tijd aan het redden van de mensheid. Dat is de reden waarom hij zulk een hoogte van mystieke vervoering bereikt als hij spreekt over de redding van het bolsjewisme. Het is de combinatie van mannen als goring met een dromer als Hitler die het nazidom mogelijk maakt. Zij konden de mystiek niet leveren en de dromen zonder uitgelachen te worden en hij kon het vuile werk niet doen. Zijn eerste radiorede tot de natie als kanselier bijvoorbeeld was niets anders dan een verlengd uitvaren tegen joods marxisme, zo ook zijn laatste grote rede, waarin hij een overzicht geeft van zijn vier jaren bewind. Men had kunnen verwachten dat zijn kijk op de dingen verbreed zou zijn door de verantwoordelijkheid van zijn ambt, maar het is moeilijk te zien hoe de jaren van macht zijn mentaliteit hebben versterkt. Ik ben vast van oordeel dat de werkelijke sleutel tot zijn karakter en tot zijn gehele latere politiek gelegen is in de allereerste dagen van d e weging. Daarin tonen zich de neigingen die sedert dien steeds hebben doorgewerkt. Het fantastische geloof dat hij alleen Duitsland en later de wereld kon redden van hun ziekten. De mening dat het voor hem voldoend is een handelwijze te constateren zonder rechtvaardiging alsof hij daartoe kwam als gevolg van een overleg met den almachtige en in het bijzonder de zelfmisleiding die hem ertoe brengt elke daad te recht vaardigen, hoe grof opportunistisch die ook moge zijn door haar te dekken met groet principes, een proces dat eer onbewust dan gewild bij hem schijnt te zijn. Niettemin slaagt hij er stellig in zijn toehoorders te winnen goed beschouwd doet hij een beroep op hun gevoelens niet hun intellect en hij vangt ze in een vervoering, door hen heen en weer te slingeren met kastijdingen van zijn nogal rauwe en overslaande stem. Hij gebruikt steeds de zelfde methoden dezelfde rederijkunstjes hetzelfde half dozijn gebaren, speciaal de opgeheven vinger en de eigenaardige kurkentrekker beweging met de hand. Hetzelfde beroep op de meest simpele emoties dezelfde exploitaties van algemenen haat ook dezelfde woorden. Goebbels is een oneindig fijner spreker maar het is Hitler die de bijeenkomsten boeit. Geen uiting van aandoening is te simpel voor hem, hij weent vaak. Hij weende voor het gerecht in 1924 hij weende voor zijn bruinhemdenleiders in Berlijn , toen zij aan het muiten sloegen in 1930, hij weende voor gregor strasser ten tijde van de partijscheuring in 1932 en ijsbeerde heen en weer over de gangen van zijn hotel, dreigde zelfmoord te plegen. Kruisigt u mij als ik u te kort doe. Dat is zijn uiterste bezwering tegenover journalisten en op partijbijeenkomsten gebruikt. Wij kunnen Adolf altijd nog laten huilen, moet goring eens gezegd hebben toen zij voor een lastige situatie stonden.
Hitler was waarschijnlijk zo gericht op het aanspreken van emoties, hij geloofde zijn eigen woorden, overtuigd van zijn waarheid.
Maar wat is waarheid en wat is eerlijk ?

Marion van Laar