01-12-08

25 november – Duivelse transitie

Een week na de reis naar Duitsland zaten wij allemaal weer veilig in ons lokaal aan de faculteit educatie. Vandaag stond een hoorcollege op het programma van iemand uit België. Christophe Busch kwam ons iets vertellen over de Duivelse transitie. Anders gezegd, hoe kunnen gewone huisvrouwen en –mannen zulke gruwelijke zaken, als de Holocaust, uitvoeren. Iedereen heeft altijd het beeld dat die mensen psychisch gestoord moeten zijn om zoiets te doen. Dat dit lang niet, of eigenlijk nooit, het geval is wisten we aan het einde van een zes uur durend hoorcollege. Christophe begon met een citaat die voor mij al heel veel verklaarde:”De zekerste weg naar de hel is de geleidelijke weg, de weg die zachtjes helt, goed begaanbaar, zonder scherpe bochten, zonder mijlpalen, zonder waarschuwingstekens.”

Christophe vertelde zes uur achter elkaar, met twee pauzes, over hoe een mens via diverse situaties, keuzes, omwegen, enzovoorts, in staat kan zijn tot gruwelijke handelingen. Bij een ieder in de groep was het moeilijk te begrijpen dat, iedereen, echt iedereen in staat is om zulke handelingen te verrichten. Echter je hebt wel altijd de keuze zelf. De keuze om iets niet te doen ligt bij jezelf al is die nog zo moeilijk te maken. Wat mij het meest is bij gebleven is het filmfragment van Billy. Billy een Vietnam veteraan uit Amerika, die bekend oorlogsmisdaden te hebben gepleegd. Hij legde aan een interviewster uit hoe dit zover heeft kunnen komen. Je kon zien dat deze man als een paria door het leven is gegaan na zijn terugkomst uit Vietnam. Het meest gruwelijke van zijn verhaal was dat hij zijn moorden bij hield door een oor van zijn slachtoffers af te snijden en die aan zijn broek te hangen.

Tijdens het college werd voor iedereen meer en meer duidelijk dat daders van oorlogsmisdaden vaak dezelfde technieken gebruiken om zich vrij te pleiten. De meest bekende is natuurlijk befehl ist befehl, maar ook hoorde wij vaak:”ik heb niet geschoten dat heeft dat geweer gedaan, ik haalde alleen de trekker over.” Voor mij persoonlijk waren dit nieuwe feiten en zag ik hoe vaak deze mechanismes worden toegepast in het dagelijks leven. Ook door mijzelf, al gaat het dan natuurlijk niet om moorden of iets dergelijks.

Al met al was het een lange zit, maar o zo interessant. Christophe Busch heeft de hele groep, naar mijn weten, kunnen boeien voor zes uur lang. De boeken die Christophe aan heeft geraden om te lezen, zal ik zeker toevoegen aan mijn collectie en met veel interesse lezen.

Remco