16-10-08

14 oktober 2008 – 2 - excursie Hollandse Schouwburg Amsterdam

Helaas kon ik er vorige week niet bij zijn, maar ik ga de schade nog inhalen en ook dan zal ik mijn belevenissen op papier zetten!
Nu over afgelopen dinsdag:
Omdat we toch de hele reis naar Amsterdam gingen maken, leek het een aantal mensen wel interessant om eerst naar het Verzetsmuseum te gaan. Mijn indruk van dit museum was als het volgt: modern, aantrekkelijk voor kinderen, veel afwisseling, niet te lange teksten op de muren, veel filmpjes en dingen waar je aan kunt zitten, zoals uittrekbare lades en bladerboeken. Natuurlijk is de multimediatour echt heel flitsend en hiermee heeft dit museum heel goed de vertaalslag gemaakt naar deze tijd. Wel is het erg veel en komt het heel druk op me over. Wellicht omdat ik deze keer niet verwend wordt met een gids van vlees en bloed, dat het allemaal wat op afstand blijft. Na afloop gaan we naar “Koosje”, een gezellig Amsterdams café tegenover de Hollandse Schouwburg om even een broodje te eten. Om klokslag 14.00 uur staan we voor de prachtige voorgevel van de Hollandse Schouwburg en gaan naar binnen. Waar je een heel mooi oud gebouw verwacht is een heel moderne entree. Al snel is duidelijk dat dit niet het oorspronkelijke gebouw is. Aan de linkerkant van de ingang is een langgerekte ruimte, met op de muren vele rijen met duizenden namen. Joodse namen…
We worden verwelkomt door een jonge spontane vrouw. Ze neemt ons mee naar buiten en daar verteld ze het verhaal van de Hollandse Schouwburg. Het oorspronkelijke gebouw is neergehaald, de muren van het podium staan er nog wel als herinnering en vormen samen met de bomen en het beeld een mooi en indrukwekkend monument. Heel even zie ik de Joodse artiesten voor me die alleen nog maar in dit theater de sterren van de hemel mogen spelen. Ik kan bijna de vioolmuziek horen, het gelag en het applaus. Dit komt waarschijnlijk omdat we op bankjes zitten die zo gesitueerd zijn dat het toch een beetje lijkt alsof we in een echt theater zijn.
Ze legt uit dat de Joden niet spreken over de Holocaust, omdat dit het woord ‘offer’ in zich heeft en men het een vervelend idee vindt dat de Joden blijkbaar dit offer moesten brengen, of het offer moesten zijn. Zij spreken over de Sjoah, dit betekent zoiets als vervolging (weet het niet helemaal zeker).
Ze verteld gepassioneerd over de Joodse artiesten die alleen nog hier mochten optreden en de sterren van de hemel speelden. Dat ze tijdens een repetitie opeens door de Duitsers werden gestoord. De schouwburg moest leeg, want hier werden voortaan de Joden heen gebracht in afwachting van hun transport naar Westerbork en Vught. De artiesten kregen een keuze: op transport of werken voor de Joodse Raad. Velen kozen voor het laatste, maar niet altijd alleen om zichzelf te redden. Juist in deze rol, het registreren van de Joden, konden ze verzet plegen. Vele kinderen zijn gered door deze mensen.
De kinderen werden naar de crèche gebracht aan de overkant van de weg. Daar stond geen bewaking voor de deur en op allerlei manieren werden er kinderen naar buiten gesmokkeld. Dit gebeurde als lijn 9 stopte voor de deur en de bewakers van de schouwburg de overkant niet konden zien.
De Joden zaten dicht op elkaar gepakt, met ruim duizend tegelijk, in de zaal en op de balkons. De stank moet ondraaglijk geweest zijn, want er waren nauwelijks wc’s en er was geen gelegenheid om je te wassen.
Na haar verhaal mogen we naar boven voor koffie en thee en kunnen we mooi een rondje lopen en de tentoonstelling bekijken.
Hierna gaan we naar een zaaltje, waar we een video te zien krijgen van een vrouw die achter de Hollandse Schouwburg woonde en daar contact kreeg met haar vriendin van vroeger. Ze heeft foto’s gemaakt en heel hard muziek gedraaid, zodat de ‘gevangenen’ afleiding hadden. Dit speelde zich vooral in het begin van de oorlog af, toen men nog niet precies wist wat men te wachten stond.
We krijgen na de film uitleg over de educatie hier binnen de Schouwburg en mogen na afloop een boodschap opschrijven en die in tweetallen aan een houten tulp bevestigen. Daarna hangen we ze op in het tulpenmonument. Als aandenken krijgen we een tasje met wat folders over het Joods Historische Museum. Het was boeiend en vooral de film vond ik erg aangrijpend. Op het moment dat de vrouw emotioneel werd, omdat zij besefte: ik mocht blijven leven, want ik was niet-Joods…
Het is ontzettend leuk om te merken dat we allemaal zo gemotiveerd zijn en betrokken bij dit vak. Dit maakt het gewoon extra interessant! We hebben een leuke groep en ik heb echt heel veel zin om met iedereen naar Bergen Belsen en Buchenwald, te gaan!
Marian